اولین بار است که به شیعه سِی آمده اید؟ لطفا راهنما را مشاهده فرمایید.
x

سلام دوم و سوم نماز خطاب به چه کسانی است؟

+1 امتیاز
431 بازدید
سوال شده آذر 23, 1394 در فقه و احکام شرعی توسط بی نام  

چرا در نماز سلام می دهیم؟علت گفتن سه سلام در پایان نماز چیست؟
منظور از سلام دوم (السلام علینا و علی عبادالله الصالحین) و سلام سوم (السلام علیکم) چیست؟


کانال های مذهبی شیعه سِی

2 پاسخ

0 امتیاز
پاسخ داده شده آذر 23, 1394 توسط العبد (4,049 امتیاز)   3 12 26

در نماز به چه کسانی سلام می دهیم؟
پاسخ کوتاه:

 سلام در زبان و ادبیات عرب به معنای درود بوده، و از این باب هم در زمان ملاقات و هم در زمان خداحافظی کاربرد دارد. این سه سلام در احادیث ذکر شده اند، اما کسی هرسه اینها را با هم واجب ندانسته است.
برای فهم معنای این سلام ها لازم است به ترجمه آنها دقت کنیم:
ترجمه:
«درود و سلام بر تو ای پیغمبر، و رحمت و برکات خدا بر تو باد».
«درود و سلام از خداوند عالم بر ما نماز گزاران و تمام بندگان خوب او».
«درود و سلام و رحمت و برکات خداوند بر شما مؤمنین باد».
با توجه به این ترجمه مشخص می شود که ضمائر موجود به چه کسانی برگشت می کند.
در باب معنای سلام نیز امام صادق (ع) فرموده اند:
معنای سلام در انتهای نماز، امان است؛ یعنی کسی که امر خداوند و سنت پیغمبر را با اخلاص و خشوع انجام می دهد، برای او از بلای دنیا امان و از عذاب آخرت نجات است. و سلام اسمی از اسمای الاهی است.

پاسخ تفصیلی:
فلسفه و اسرار سلام
واژه «سلام» از «سِلم» به معنای سلامت و دور بودن از آفات ظاهرى و باطنى‏ است.[1]
کسی که به امر الاهی گردن نهد و دستور دین پیامبرش را با خضوع و فروتنی امتثال نماید، از بلایای دنیوی و عقاب اخروی در سلامت و امان است؛ چون ممکن نیست کسی نمازش را کامل انجام دهد و در عین حال وعده‎های الاهی شامل او نشود و نیز ممکن نیست کسی واقعیت سلام که وصفی از اوصاف الاهی و اسمی از اسمای ربوبی است را درک نماید، ولی در زندگی خود در برخورد با دیگران آن را عینیت نبخشد. چگونه ممکن است کسی با عمق جان، مناجات با معبود خویش را با سِلم و امان به اتمام رسانده و حقیقت آن را با دل گره و پیوند زند و در عین حال از یاد الاهی غافل بماند، در حالی که هنر بندگی، به یاد خدا بودن در تمام احوال زندگی است.
در حدیث طولانی از امام صادق (ع) اسرار سلام در نماز بیان شده است که خلاصه آن چنین است:
"معناى سلام در هر نماز، امن و ایمنى است؛ یعنی هر که امر خدا و سنّت پیامبرش را از روى خشوع و خضوع بجا آورد، از بلاهای دنیا و عذاب آخرت در امان است. سلام نامى از نام هاى الاهى است، و خداوند آن را در میان خلایق به امانت گذاشته است تا معنای آن را در معاملات، امانت ها و انصاف های میان یکدیگر بکار برند و در مصاحبت و معاشرت با یکدیگر صادق بوده و با یکدیگر به درستی رفتار نمایند و دین و عمل و دل خود را، از کدورت و تیرگى معاصى سالم بدارند و هر که به محتوای سلام عمل نکند و دین و قلب و عقل او، از کدورات و پلیدی های گناهان سالم نباشد، چنین کسى در دعوى سلام دروغ گو است، چه در سلام نماز و چه در سلام غیر نماز؛ چرا که هر کسی لفظى بگوید و از معناى آن غافل باشد و به مفهومش عمل نکند، حقیقتاً دروغ گو است".[2]
بنابراین، سلام که یکى از اسماء اللَّه است، خداى تعالى آن را در میان موجودات به ودیعت نهاده است تا بندگان آن را اظهار کنند، و در جمیع معاملات و معاشرات و امانات و ارتباطات بکار برند، و در باطن و ظاهر خود نیز سرایت دهند؛ حقیقت سلام را به جمیع قوای باطنی و ظاهری و در تمام عادات و عقاید و اخلاق و اعمال خویش سرایت داده تا از همه تصرّفات شیطانی سالم بمانند. راه تحصیل این سلامت تقوا است. کسى که متّصف به همه مراتب تقوا شد، دین، عقل، روح و قلب او و جمیع قواى ظاهره و باطنه‏اش سالم می ماند.[3]
در نماز، اسراری وجود دارد که به شمّه‎ای از آن با استناد به روایات اشاره گردید که با درک هر چه بیشتر از اهمیت و جایگاه نماز در مکتب انسان ساز اسلام، توشه‎ای بر گیریم و با ادای این فریضه مهم و درک گوشه‎ای از اسرار و مفاهیم آن به حیات طیبه فردی و اجتماعی دست یافته و تحت ولایت الاهی با سِلم و صلح، زندگی سعادت مندانه‎ای را تحصیل نماییم.

سلام های سه گانه نماز
 همان گونه که می دانید، نماز دارای سه سلام است:
"السلام علیک ایها النبی و رحمة الله و برکاته"، "السلام علینا و علی عباد الله الصاحین" و "السلام علیکم و رحمة الله و برکاته". [4]
مراجع عظام هر سه اینها را با هم واجب نمی دانند، و در این که کدام یک از اینها واجب و کدام یک را باید از باب احتیاط خواند، و یا مستحب است، دیدگاه های مختلفی از سوی فقها مطرح شده است.
سلام در زبان و ادبیات عرب به معنای درود بوده و از این باب هم در زمان ملاقات و هم در زمان خداحافظی کاربرد دارد، و مختص موقعیّتی خاص نیست. از این باب، استفاده از این کلمه در پایان نماز امری عجیب نبوده و در ادبیات عرب، استفاده ای رایج است.
اما برای این که مشخص شود در سلام اول، دوم و سوم نماز چه کسانی منظور هستند و این سلام و درود ما متوجه چه کسانی ست، لازم است که در معنای آن تأمّلی کنیم. در ترجمه ای که از این سه سلام در رساله های فقهی آمده، می توان هدف و مقصود از اینان را به دست آورد:
سلام اول " درود و سلام بر تو ای پیامبر، و رحمت و برکات خدا بر تو باد".
سلام دوم: "درود و سلام از خداوند عالم بر ما نماز گزاران و تمام بندگان خوب او".
سلام سوم: "درود و سلام و رحمت و برکات خداوند بر شما مؤمنان باد". [5]
با توجه به ترجمه ای که برای سه سلام شده، مشخص می شود که ضمیرهای در آن به چه کسانی برگشت می کند.
در مورد ضمیر «علیکم» در سلام سوم، نیز روایاتی وجود دارد که موارد خاصی را بیان می کنند؛ اما مصداق کامل این ضمیر را همان طور که در ترجمه آمده مؤمنان ذکر کرده اند.
امام صادق (ع) نیز در حدیثی معنای سلام را این گونه بیان کردند: «معنای سلام در انتهای نماز، امان است؛ یعنی، کسی که امر خداوند و سنت پیامبر (ص) را با اخلاص و خشوع انجام می دهد، برای او از بلای دنیا امان و از عذاب آخرت نجات است. سلام اسمی از اسمای الاهی است». [6]
در باره حکمت ذکر سلام نیز می توان احتمالاتی داد. از آن جا که نماز گفت و گویی بین عبد و خالق است، گفته می شود دعای پس از نماز توسط خداوند مستجاب می شود و ما با این سلام، درود و رحمت خداوند را برای پیغمبر، خود و نمازگزاران دیگر می خواهیم که خود امری با ارزش بوده و می تواند خاتمه ای عالی برای نماز باشد و انسان با این سلام از نماز خارج شود، و روایت امام صادق (ع) که سلام نماز را به معنای امان ذکر فرمودند، با این معنا همخوانی دارد.
در انتها لازم به ذکر است که تفاسیر عرفانی بسیاری برای این سلام ها آورده شده که ذکر موردی از آن می تواند مفید فائده واقع شود.
امام خمینی (ره) در تشریح سلام نماز می گوید:
"بدان که عبد سالک چون از مقام سجود که سر فنا است، به خود آمد و حالت سهو و هوشیاری برای او دست داد و از حال غیبت از خلق به حال حضور رجوع کرد، سلام دهد به موجودات- سلام کسی که از سفر و غیبت مراجعت نموده. پس در اول رجوع از سفر، سلام به نبی اکرم دهد ... و پس از آن، به اعیان دیگر موجودات به طریق تفصیل و جمع توجه کند". [7]

پی نوشت:
[1] فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج 7، ص 265، انتشارات هجرت، قم، چاپ دوم، 1410ق؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج 12، ص 289، دار صادر، بیروت، چاپ سوم، 1414ق؛ قرشى، سید على اکبر، قاموس قرآن، ج 3، ص 296، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ ششم، 1371ش.
[2] مصباح الشریعة، ص 95 و 96؛ بحارالانوار، ج 82، ص 307 و 308.
[3] ر.ک: آداب الصلاة، باب هشتم در آداب سلام.
[4] . شیخ طوسی، التهذیب، ج2، ص93، دار الکتب الاسلامیه، تهران، 1365 ش.
[5] . حسینی سیستانی، سید علی، توضیح المسائل. ص 218 ، انتشارات سرور، قم، 1418 ق.
[6] . علامه مجلسى، بحار الأنوار، ج 82، ص 308، مؤسسة الوفاء،  بیروت - لبنان، 1404 ق.
[7] . امام خمینی، آداب نماز، ص 366، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1370 ش.

برگرفته از: اسلام کوئست (1،2)

0 امتیاز
پاسخ داده شده آذر 23, 1394 توسط العبد (4,049 امتیاز)   3 12 26

مخاطب سلام های نماز چه کسانی هستند؟
الف: سلام های آخر نماز از طرف چه کسی صادر می شوند؟
اگر ظاهر امر در نظر گرفته شود، گفته می شود: این سلام ها از طرف نمازگزاران بیان می شوند امّا در واقع این سلام ها از ناحیه خداوند صادر می شوند، ولی از زبان نمازگزار بیان می شوند. و در حقیقت این نمازگزار ترجمان سخن خداوند است و این توفیق به این عبد و نمازگزار داده شده است که سخن خداوند را به مخاطبین برسانند.امیرالمؤمنین علیه السّلام در جواب این سؤال که معنای السلام علیکم امام چیست؟ می فرماید: امام مترجم سخن خداوند است و به اهل جماعت می گوید شما از عذاب روز آخرت در امان هستید.[1]
صدوق در مقنع فرمود : سپس سلام بده و بگو: «اللهم انت السلام و منک السلام و لک السلام و الیک یعود السلام»[2] خداوندا تو سلامی و سلام از ناحیه تو است و سلام بر توست و سلام بر تو برمی گردد.
همچنین در روایات دارد که این سلام ها تحت دو هستند.[3] پس بنابراین، این سلام ها از ناحیه خداوند و فرشتگان موکل هستند که از زبان آن نمازگزار صادر می شوند.

ب: در آخر نماز به چه کسانی سلام می دهیم؟
به طور معمول در آخر نماز، نمازگزار سه سلام می دهد، سلام اول مورد خطابش روشن است که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) می باشد اگر چه در بعضی از روایات اهل بیت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم) هم ذکر شده اند که باید به آنها سلام کرد.[4] امّا جمله دوم عبارت است: السلام علینا و علی عباد الله الصالحین، در این جمله نمازگزار به وسیله کلمه علینا هم به خود و هم به دیگر نمازگزاران سلام می کند و با کلمه «عباد الله الصالحین» به همه بندگان شایستة خدا سلام می کند.
صالحین چه کسانی هستند؟
قرآن گروه های مختلفی را جزء صالحین قرار داده از جمله:
1. انبیاء: خداوند انبیاء را جزء صالحین دانسته و فرموده: «و زکریا و یحیی و عیسی و الیاس کل من الصالحین؛[5] زکریا و یحیی و عیسی و الیاس جز صالحان هستند.» و در آیات دیگر نسبت به انبیاء دیگر آنها را جز صالحین شمرده است.
2. مؤمنین: خداوند کسانی را که به خدا و روز قیامت ایمان دارند و امر به معروف و نهی از منکر می کنند و در کارهای خیر سرعت می گیرند جزء صالحان می داند، «یُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الآخِرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ یُسارِعُونَ فِی الْخَیْراتِ وَ أُولئِکَ مِنَ الصَّالِحِینَ»[6] «وَ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَنُدْخِلَنَّهُمْ فِی الصَّالِحِینَ»[7] و کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دادند آنها را در زمرة صالحان وارد خواهیم کرد»
3. جنیان مؤمن: از آنجا که جنیان دو گروهند، گروهی که ایمان دارند و گروهی که ایمان ندارند لذا بعضی از جنیان صالح و بعضی غیر صالحند. «وَ أَنَّا مِنَّا الصَّالِحُونَ وَ مِنَّا دُونَ ذلِکَ»[8] «و اینکه در میان ما افرادی صالح و افرادی غیر صالحند».
پس بنابر این کلمه «عباد الله الصالحین» شامل تمام بندگان شایسته خدا می شود چون این کلمه، به صورت جمع آمده که «ال» هم روی آن آمده که دلالت بر جمیع می کند، یعنی هر کس که صالح باشد چه انبیاء باشند و چه مؤمنین انسی و چه مؤمنین جنی، نمازگزار بر همه آنها سلام می دهد.
جملة سوم: «السّلام علیکم و رحمة الله برکاته». در این جمله مخاطب مبهم است امّا در روایات مصادیقی از این مخاطب را بیان فرموده اند از جمله گفته شده:
این سلام ها خطاب به ملائکه موکل انسان هستند. در بعضی از روایات گفته شده که این سلام خطاب به تمام ملائکه و فرشتگان است و در بعضی آمده که این سلام ها به انبیاء الهی است.[9] و شاید هم بتوان گفت: بعد از آن که نمازگزار در سلام اول به خصوص رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) (و اهل بیت) سلام کرد و در سلام دوم به تمام نمازگزاران و تمام بندگان شایسته اعم از انبیاء و مؤمنین انسی و جنّی و ملائکه سلام کرد در سلام سوم به صورت جمعی به همه آنها سلام می دهد و همه را مورد مخاطب خود قرار می دهد.
تشریع سلام سوم در معراج به رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) :
پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم) در مورد نماز خود در معراج می فرماید: چون به خود و اهل بیت خود صلوات فرستادم استقامت نمودم، دیدم فرشتگان و انبیاء و مرسلین پشت سر من صف کشیده اند خطاب به من رسید، ای محمّد: بر ایشان سلام کن، پس گفتم: السلام علیکم و رحمة الله و برکاته. پس وحی رسید سلام و تحیت منم، و تو و ذریه ات رحمت و برکات هستید.[10]

ج: فلسفه سلام های آخر نماز چیست؟
در مورد فلسفه ی سلام های آخر نماز، در روایات اشاراتی وجود دارد؛ از جمله:
امام رضا (علیه السّلام) در بیان فلسفه این که چرا سلام تحلیل نماز است؟ در جواب کسی که از ایشان پرسید: چرا خداوند سلام را تحلیل نماز قرار داده و چرا به جای آن، تکبیر و تسبیح یا چیز دیگری قرار نداد؟ فرمود:
چون وقتی نمازگزار خواست شروع به نماز کند، کلام مخلوقین را بر خود حرام کرد و توجّه به خدا و خالق کرد؛ امّا تحلیل نماز به کلام مخلوقین است و انتقال به طرف مخلوقین است و اولین چیزی که انسان ها می گویند سلام است.[11]
و به این سر و معنا هم عرفاء اشاره کرده اند؛ از جمله امام خمینی (ره) می فرماید: چون نمازگزار از مقام سجود که سرّ سجود فناء است به خود آمد و حالت هوشیاری به او دست داد و از حال غیبت خلق به حال حضور، رجوع کرد، به موجودات سلام می دهد، سلام کسی که از سفر و غیبت برگشته است، پس از این رجوع، اول به نبی اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم سلام می دهد و بعد از آن، به اعیان دیگر موجودات و جمیع ملائکه خدا و انبیاء و مرسلین که در این سفر همراه او بودند سلام می کند و سلامت آنها را از خدا تقاضا می کند،... بعد می فرماید: کسی که در نماز غایب از خلق نبوده و مسافر الی الله نبوده برای او سلام حقیقت ندارد و جز لقلقة لسان چیزی نبوده... و اگر در نماز که حقیقت معراج است عروجی حاصل نشد و از بیت نفس خارج نشده سلام برای او نیست.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. سرّ الصلاة، امام خمینی، ص 108.
2. هزار و یک نکته درباره نماز، حسین دیلمی، ص 309.
3. بحارالانوار، علامه مجلسی، ج 82، ص 306

پی نوشت:
[1] . وسائل، ابواب تسلیم، ج 4، باب 4.
[2] . مستدرک الوسائل، ابواب تسلیم، ج 3، باب 2.
[3] . وسائل، ابواب تسلیم، ج 11، باب 1.
[4] . من لایحضره، قم، منشورات جامعه مدرسین، چاپ دوم، ج 1، ص 319
[5] . انعام/ 85.
[6] . آل عمران/ 114.
[7] . عنکبوت/ 9.
[8] . جن/ 11.
[9] . مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی، چاپ سوم، 1403، ج 82، ص 306.
[10] . ر.ک: مجلسی، محمدتقی، لوامع صاحب قرانی، قم، انتشارات دارالتفسیر، چاپ اول، 1374، ج 4، ص 127؛ و موسوی خمینی، روح الله، سر الصلوة، تهران، موسسه نشر و تنظیم آثار امام خمینی، چاپ دوم، 1372، ص 108.
[11] . مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی، چاپ سوم، 1403، ج 82، ص 306؛ و وسائل، ابواب تسلیم، باب 1، ح 11

برگرفته از: پایگاه حوزه

لطفا برای اطلاع از آخرین سوالات سایت، عضو خبرنامه شیعه سِی شوید.

سوالات مشابه

+1 امتیاز
1 پاسخ 174 بازدید

لطفا برای اطلاع از آخرین سوالات سایت، عضو خبرنامه شیعه سِی شوید.

پخش زنده تصاویر اماکن مذهبی

با توجه به طرح سوالات و شبهات فراوان، در صورتی که مطالب طرح شده را برای خود مضر تشخیص دادید، از مطالعه آنها بپرهیزید.
توجه: محتوای سامانه پرسش و پاسخ توسط کاربران ایجاد می گردد. لطفا در صورت مشاهده محتوای نامناسب، آن را گزارش کنید.

427 سوال

574 پاسخ

79 دیدگاه

56 کاربر

فعال‌ترین کاربران
این ماه:
    Gute Mathe-Fragen - Bestes Mathe-Forum

    آخرین ثبت نام کنندگان

    • pouya (امتیاز 55 ) زمان ثبت نام Aug 20, 2019

    • hamid (امتیاز 55 ) زمان ثبت نام Aug 19, 2019

    • 12qjji (امتیاز 55 ) زمان ثبت نام Aug 11, 2019

    • Zahab (امتیاز 55 ) زمان ثبت نام Jul 28, 2019

    • Ayaan Meezan (امتیاز 55 ) زمان ثبت نام May 23, 2019

    عنوان های کاربری اخیر

    پرسش جالب
    - العبد -
    پرسش جالب
    - العبد -
    پرسش محبوب
    - العبد -
    پرسش محبوب
    - العبد -
    تاییدشده
    - mahsa -

     کانال گپ شیعه سِیکانال بله شیعه سِیکانال بیسفون پلاس شیعه سِیکانال ایتای شیعه سِیکانال آی گپ شیعه سِیکانال ویسپی شیعه سِیکانال سروش شیعه سِی

    شیعه سِی را دنبال کنید...

    صفحه ارتباط با ماآخرین سوالات پرسیده شدهصفحه گوگل پلاس شیعه سِیبخش پرسش های مرتبط با شیعه سِیصفحه فیسبوک شیعه سِیگروه لینکدین شیعه سِی صفحه توئیتر شیعه سِی کانال مذهبی تلگرام شیعه سِی اینستاگرام شیعه سِی
    عضویت در خبرنامه شیعه سِی

    حمایت مالی از شیعه سِی
    حمایت از شیعه سِی

    *۷۸۸*۹۷*۳۸۳۰#

    پاسخگوی دینی | صفحه اصلی شیعه سِی | مرکز دانلود اسلامی | دایرکتوری اسلامی | خبرخوان مذهبی | کمپین عاشقان | پخش زنده | حمایت از شیعه سِی | ارتباط با ما
    در راستای توسعه فرهنگ گفتگوی دینی، استفاده از مطالب این سایت با ذکر منبع، آزاد (بلامانع) است.

    ✘ بستن کانال های مذهبی شیعه سِی
    ...