اولین بار است که به شیعه سِی آمده اید؟ لطفا راهنما را مشاهده فرمایید.
x

آیا پیامبر بیسواد بود؟

+1 امتیاز
149 بازدید
سوال شده بهمن 18, 1393 در پیامبر اکرم (ص) توسط بی نام  
آیا حضرت محمد(ص),پیامبر اسلام,بیسواد(امی) بوده است؟


کانال های مذهبی شیعه سِی

1 پاسخ

0 امتیاز
پاسخ داده شده بهمن 21, 1393 توسط العبد (4,053 امتیاز)   4 20 30

درباره مفهوم امی که از ماده ام به معنی مادر یا امت به معنی جمعیت گرفته شده است در میان مفسران گفتگو است ‏، جمعی آنرا به معنی درس نخوانده می‏دانند ، یعنی به همان حالتی که از مادر متولد شده باقی مانده و مکتب ‏استادی را ندیده است ، و بعضی آن را به معنی کسی که از میان امت و توده مردم برخاسته ، نه از میان اشراف ، ‏و مترفین و جباران ، و بعضی به مناسبت اینکه مکه را ام القری می‏گویند این کلمه را مرادف مکی دانسته‏اند[1]. ‏‏ ولی معروفتر از همه تفسیر اول است که با موارد استعمال این کلمه نیز سازگارتر می‏باشد ،

روایات اسلامی که در منابع مختلف حدیث وارد شده نیز بعضی آنرا  به معنی درس نخوانده و بعضی آنرا به معنی مکی تفسیر کرده‏اند .

البته هیچ مانعی ندارد که کلمه امی اشاره به هر سه مفهوم بوده باشد و استعمال یک لفظ در چند معنی ، هم هیچگونه مانعی ندارد ، و در ادبیات عرب هم شواهد فراوانی برای این موضوع وجود دارد[2].

اما به هر حال باید به این نکته توجه داشت که در میان مورخان بحثی نیست که پیامبر اسلام (صلی‏ الله‏ علیه‏ و آله‏ و سلّم) به مکتب نرفت و خط ننوشت ، و قرآن نیز صریحا در آیه 48 سوره عنکبوت درباره وضع پیامبر (صلی‏ الله‏ علیه‏ و آله‏ و سلّم) قبل از بعثت می‏گوید: "و ما کنت تتلوا من قبله من کتاب و لا تخطه بیمینک اذا لارتاب المبطلون": پیش از این نه کتابی می‏خواندی و نه با دست خود چیزی می‏نوشتی تا موجب تردید دشمنانی که می‏خواهند سخنان ترا ابطال کنند گردد .

اصولا در محیط حجاز به اندازه‏ای باسواد کم بود که افراد باسواد کاملا معروف و شناخته شده بودند ، در مکه که مرکز حجاز محسوب می‏شد تعداد کسانی که از مردان می‏توانستند بخوانند و بنویسند از 17 نفر تجاوز نمی‏کرد.

و از زنان تنها یک زن بود که سواد خواندن و نوشتن داشت[3].

مسلما در چنین محیطی اگر پیامبر (صلی‏ الله‏ علیه‏ وآله‏ و سلّم) نزد معلمی خواندن و نوشتن را آموخته بود کاملا معروف و مشهور می‏شد .

و به فرض اینکه نبوتش را نپذیریم او چگونه می‏توانست با صراحت در کتاب خویش این موضوع را نفی کند ؟ آیا مردم به او اعتراض نمی‏کردند که درس خواندن تو مسلم است ، این قرینه روشنی بر امی بودن او است .

و در هر حال وجود این صفت در پیامبر (صلی‏ الله‏ علیه‏ وآله‏ و سلّم) تاکیدی در زمینه نبوت او بود تا هر گونه احتمالی جز ارتباط به خداوند و جهان ماوراء طبیعت در زمینه دعوت او منتفی گردد .

این در مورد دوران قبل از نبوت و اما پس از بعثت نیز در هیچ یک از تواریخ نقل نشده است که او خواندن و نوشتن را از کسی فرا گرفته باشد ، بنابراین به همان حال امی بودن تا پایان عمر باقی ماند .

ولی باید به این نکته توجه داشت که درس نخواندن غیر از بی‏سواد بودن است و کسانی که کلمه امی را به معنی بی‏سواد تفسیر می‏کنند ، گویا توجه به این تفاوت ندارند .

و لذا عده ای معتقدند: هیچ مانعی ندارد که پیامبر (صلی‏ الله‏ علیه‏ وآله‏ و سلّم) به تعلیم الهی ، خواندن - یا - خواندن و نوشتن را بداند ، بی آنکه نزد انسانی فرا گرفته باشد ، زیرا چنین اطلاعی بدون تردید از کمالات انسانی است و مکمل مقام نبوت است .

شاهد این سخن آن است که در روایاتی که از امامان اهلبیت (علیهم‏ السلام) نقل شده می‏خوانیم : پیامبر (صلی‏ الله‏ علیه‏ وآله‏ و سلّم) می‏توانست بخواند و یا هم توانائی خواندن داشت و هم توانائی نوشتن[4].

 اما برای اینکه جائی برای کوچکترین تردید برای دعوت او نماند از این توانائی استفاده نمی‏کرد.

و اینکه بعضی گفته‏ اند توانائی بر خواندن و نوشتن ، کمالی محسوب نمی‏شود ، بلکه این دو علم، کلیدی برای رسیدن به کمالات علمی هستند نه علم واقعی و کمال حقیقی، پاسخش در خودش نهفته است ، زیرا آگاهی از وسیله کمالات خود نیز کمالی است روشن[5].

البته گروهی دیگراز محققین، کمال را در این نکته می دانند که پیامبر(ص)بی سواد باشد و در عین حال معارف بلند اسلام را از طریق وحی به بشریت عرضه کند[6]. و شاهد تاریخی این نکته ، حادثه ای است که در جریان صلح حدیبیة اتفاق افتاد.

 در جریان صلح حدیبیة پس از مذاکراتی چند، رسول خدا(ص)علی(ع)را طلبید و به او فرمود: بنویس:

«بسم الله الرحمن الرحیم‏»                              

سهیل بن عمرو گفت: من این عنوان را به رسمیت نمی‏شناسم، باید همان عنوان رسمی ما را بنویسی‏«بسمک اللهم‏»و علی(ع)نیز به دستور رسول خدا(ص)همان گونه نوشت.

آن گاه فرمود: بنویس‏«این است آنچه محمد رسول الله با سهیل بن عمرو نسبت ‏به آن موافقت کردند. . .

سهیل گفت: اگر ما تو را به عنوان‏«رسول الله‏»می‏شناختیم که این همه با تو جنگ و کارزار نمی‏کردیم، باید این عنوان نیز پاک شود و به جای آن‏«محمد بن عبد الله‏»نوشته شود، پیغمبر قبول بکرد و چون متوجه شد که برای علی بن ابیطالب دشوار است عنوان‏«رسول الله‏»را از دنبال نام پیغمبر پاک کند خود آن حضرت انگشتش را پیش برده و فرمود: یا علی جای آن را به من نشان ده و بگذار من خود این عنوان را پاک کنم و به‏دنبال آن فرمود:

«اکتب فان لک مثلها تعطیها و انت مضطهد».

 [بنویس که برای تو نیز چنین ماجرای دردناکی پیش خواهد آمد و به ناچار به چنین کاری راضی خواهی شد! (اشاره است‏به داستان جنگ صفین و صلحنامه‏ای که میان آن حضرت و معاویه تنظیم شد کهچون خواستند بنویسند: «هذا ما صالح علیه امیر المؤمنین علی بن ابیطالب. . . »عمروبن عاص گفت: باید این عنوان پاک شود زیرا اگر ما تو را امیر المؤمنین می‏دانستیم باتو جنگ نمی‏کردیم[7].) ]

استاد سبحانی پیرامون این نکته می فرماید:

امی بودن پیامبر(ص) قبل از بعثت مثل روز روشن است که آگاهان به تاریخ در آن شک نمی کنند واما بعد از بعثت ، گرچه مفاد حدیث بدء الرساله و دو روایت صحیح از امام صادق (ع) اینست که آنحضرت می خوانده و نمی نوشته است ، اما حکم به مفاد اینها متوقف بر آن است که در این گونه مسائل اخبار آحاد را کافی بدانیم و الا حکم به بقا امی بودن پیامبر(ص) برای بعد از بعثت ، اوثق و اسد می باشد، و موید این مطلب، قصه ی حدیبیه وتعلیلی است که در آیه وارد شده است، چون در آیه آمده که: (إذاً لارتاب المبطلون) و توانایی بر خواندن در این زمان ، منجر به شک در قبل از رسالت می شود که عده ای بگویند شاید این توانایی در زمان سابق بر رسالت هم وجود داشته است، خصوصا اگر کسی قائل باشد که آنحضرت به صناعت قرائت و کتابت  تظاهر می کرده است و در مرئی و منظر مردم این کار را انجام می داده است[8].

ممکن است گفته شود در دو روایت که از ائمه اهلبیت (علیهم‏السلام) نقل شده ، صریحا تفسیر امی به درس نخوانده ، نفی گردیده است ، و تنها به معنی کسی که به ام القری ( مکه ) منسوب است ، تفسیر شده .

در پاسخ می‏گوئیم یکی از این دو روایت به اصطلاح مرفوعه است و سند آن فاقد ارزش ، و روایت دوم از جعفر بن محمد صوفی نقل شده که از نظر علم رجال شخص مجهولی است .

و اما اینکه بعضی تصور کرده‏اند که آیه دوم سوره جمعه "یتلوا علیهم آیاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمة" و ‏آیات دیگری که به این مضمون است ، دلیل بر آن است که پیامبر (صلی‏ الله‏ علیه‏ وآله‏ و سلّم) قرآن را از روی نوشته ‏بر مردم می‏خواند کاملا اشتباه است ، زیرا تلاوت هم به خواندن از روی نوشته گفته می‏شود و هم به خواندن از ‏حفظ ، کسانی که قرآن یا اشعار یا ادعیه را از حفظ می‏خوانند ، تعبیر به تلاوت در مورد آنها بسیار فراوان است . ‏

از مجموع آنچه گفتیم چنین نتیجه می‏گیریم که : ‏

‏1 - پیامبر (صلی‏ الله‏ علیه‏ وآله‏ و سلّم) به طور قطع ، نزد کسی خواندن و نوشتن را فرا نگرفته بود ، و به این ترتیب ‏یکی از صفات او این است که نزد استادی درس نخوانده است .‏ ‏

‏2 - هیچگونه دلیل معتبری در دست نداریم که پیامبر (صلی‏ الله‏ علیه‏ وآله‏ و سلّم) قبل از نبوت یا بعد از آن عملا چیزی ‏را خوانده یا نوشته باشد . ‏

‏3 - این موضوع منافاتی با آن ندارد که پیامبر (صلی‏ الله‏ علیه‏ وآله‏ و سلّم) به تعلیم پروردگار قادر بر خواندن یا نوشتن ‏بوده باشد[9].

البته همانطوری که بیان گردید این نکته ی اخیر از طرف عده ای از محققین مورد پذیرش قرار نگرفته است، اما بهر حال این اختلاف در محل بحث ما که نکته ی اول می باشد ، خدشه ای وارد نمی سازد.

پی نوشت:

[1]برای آگاهی بیشتر رجوع شود به: مجموعه آثار استاد شهید مطهری ج 3 صص229-234

[2]تفسیر نمونه ج : 6  ص :  397

[3]فتوح البلدان بلاذری ط مصر ص 459

[4]تفسیر برهان جلد 4 ص332 ذیل آیه اول سوره ی جمعه

[5]تفسیر نمونه ج : 6  ص : 402 ‏- 400

[6]ر.ک.مجموعه آثار استاد شهید مطهری ج 3 صص237-242

[7] ارشاد مفید /60 ، اعلام الوری /106، بحار ج 20/368 .و همچنین  ر.ک : رسولی محلاتی، زندگانی حضرت محمد(ص) ص 490، سبحانی،جعفر- فروغ ابدیت ج 2 ص 194

 طبری در اینجا به اشتباه نوشته است که : خود پیامبر ، نام خود را نوشت .تفصیل این مطلب را می توانید در کتاب مکتب وحی، نوشته ی آیت الله جعفر سبحانی، بخوانید

[8]قد أصبحت اُمّیة النبی الأعظم ـ صلَّی الله علیه وآله وسلَّم ـ قبل أن یختاره اللّه لإبلاغ رسالته أمراً واضحاً کوضوح شمس الضحی، لا یشک فیها ذو مسکة ومن له أدنی إلمام بتاریخ الجزیرة وحیاة الاُمّة العربیة، العائشة فیها وأمّا حدیثها بعد البعثة فالامعان فی ما نقلناه من حدیث بدء الرسالة والصحیحین المرویین عن الإمام الصادق ـ علیه السَّلام ـ یعطی أنّه کان یقرأ ولا یکتب، فلو جاز الرکون فی مثل المقام إلی هذه النقول المرویة بصورة الآحاد من الأخبار، فنحکم بمفادها، وإلاّ فالحکم ببقائه علی ما کان علیه من الاُمّیة قبل البعثة أوثق وأسد، ویؤید الأخیر ما نقلناه فی قصة الحدیبیة فی بعض صورها التی عرفناک، والتعلیل الوارد فی الآیة الکریمة أعنی قوله سبحانه: (إذاً لارتاب المبطلون) خصوصاً لو کان مراد القائل تظاهره ـ صلَّی الله علیه وآله وسلَّم ـ بصناعة القراءة والکتابة علی أظهر الناس، ورؤوس الأشهاد، فإنّه یجر الشک إلی ما قبل الرسالة کما لایخفی.مفاهیم القران ج3ص345

[9]تفسیر نمونه ج : 6  ص : 402و403

برگرفته از: حوزه

لطفا برای اطلاع از آخرین سوالات سایت، عضو خبرنامه شیعه سِی شوید.

سوالات مشابه

لطفا برای اطلاع از آخرین سوالات سایت، عضو خبرنامه شیعه سِی شوید.

پخش زنده تصاویر اماکن مذهبی

با توجه به طرح سوالات و شبهات فراوان، در صورتی که مطالب طرح شده را برای خود مضر تشخیص دادید، از مطالعه آنها بپرهیزید.
توجه: محتوای سامانه پرسش و پاسخ توسط کاربران ایجاد می گردد. لطفا در صورت مشاهده محتوای نامناسب، آن را گزارش کنید.

436 سوال

577 پاسخ

94 دیدگاه

84 کاربر

فعال‌ترین کاربران
این ماه:
    Gute Mathe-Fragen - Bestes Mathe-Forum

    آخرین ثبت نام کنندگان

    عنوان های کاربری اخیر

    تاییدشده
    - فاطمهام -
    پرسش خوب
    - mobin -
    پرسش محبوب
    - العبد -
    پرسش محبوب
    - العبد -
    پرسش خوب
    - العبد -

     کانال گپ شیعه سِیکانال بله شیعه سِیکانال بیسفون پلاس شیعه سِیکانال ایتای شیعه سِیکانال آی گپ شیعه سِیکانال ویسپی شیعه سِیکانال سروش شیعه سِی

    شیعه سِی را دنبال کنید...

    صفحه ارتباط با ماآخرین سوالات پرسیده شدهبخش پرسش های مرتبط با شیعه سِیصفحه فیسبوک شیعه سِیگروه لینکدین شیعه سِی صفحه توئیتر شیعه سِی کانال مذهبی تلگرام شیعه سِی اینستاگرام شیعه سِی
    عضویت در خبرنامه شیعه سِی

    حمایت مالی از شیعه سِی
    حمایت از شیعه سِی

    *۷۸۸*۹۷*۳۸۳۰#

    پاسخگوی دینی | صفحه اصلی شیعه سِی | مرکز دانلود اسلامی | دایرکتوری اسلامی | خبرخوان مذهبی | کمپین عاشقان | پخش زنده | حمایت از شیعه سِی | ارتباط با ما
    در راستای توسعه فرهنگ گفتگوی دینی، استفاده از مطالب این سایت با ذکر منبع، آزاد (بلامانع) است.

    ✘ بستن کانال های مذهبی شیعه سِی
    ...