اولین بار است که به شیعه سِی آمده اید؟ لطفا راهنما را مشاهده فرمایید.
x

چرا اصحاب جمل با حضرت علی (ع) جنگ کردند؟

+1 امتیاز
129 بازدید
سوال شده شهریور 13, 1394 در تاریخی توسط ابراهیم  

در جنگ علی (ع) و عایشه چرا عایشه فکر میکرد قاتلین عثمان در لشکر علی (ع) هستند؟


کانال های مذهبی شیعه سِی

1 پاسخ

0 امتیاز
پاسخ داده شده شهریور 20, 1394 توسط العبد (4,052 امتیاز)   4 16 29

با عرض سلام و تشکر بابت ارسال سوالتان در شیعه سِی

چرا اصحاب جمل با حضرت على (ع) جنگ کردند؟
پاسخ کوتاه
با ملاحظه‏ مستندات تاریخى، علل جنگ جمل را از دیدگاه طرفین درگیر بررسى و سپس قضاوت مى‏کنیم:
الف. علل جنگ ازدیدگاه اصحاب جمل
1. در فرازهایى از خطبه‏ هاى موجود عایشه و طلحه، مهم ترین علت جنگ جمل خونخواهى عثمان بیان شده است. مضافاً این که این عده على‏ (ع) را مسئول قتل عثمان مى‏دانستند.
2. برخى از علماى معتزله معتقدند که عایشه و یارانش، قصد امر به معروف و نهى از منکر داشته‏ اند.
3. طلحه، علت دیگرى را که در واقع در راستاى علت قبلى است، ذکر مى‏کند و آن هم اصلاح امّت رسول اکرم (ص) و رواج طاعت الاهى است.
4. خلافت و رهبرى على (ع) مطابق با رویه‏ ى خلفاى سابق نبوده، پس مشروعیت نداشته است.
5. على (ع) در کارهایش با طلحه و زبیر مشورت نمى‏کرد.

ب: علل جنگ از دیدگاه على ابن ابی طالب (ع) و یارانش:
1. قدرت‏طلبى طلحه و زبیر: امیرالمؤمنین على (ع) در خطبه‏ى 148 نهج البلاغه مى‏فرمایند: هر کدام از طلحه و زبیر امیدوار است حکومت را به دست آورد.
2. عهد و پیمان شکنى: على (ع) در بیاناتى ضمن اعلان آماده باش براى جنگ، این دو را متهم به پیمان شکنى نمودند.
3.کینه و کدورت دیرینه: این نکته قابل انکار نیست که کینه هایی نسبت به علی(ع) وجود داشته است. امیرالمؤمنین (ع) ریشه‏هاى آن را چنین برمى‏شمرد:
الف: اختصاص اخوت پیامبر (ص) به على (ع). ب: برترى على (ع) بر ابوبکر. ج: مسدود نشدن "باب على" به مسجد پیامبر (ص). د: دادن پرچم فتح خیبر به دست على (ع)
همچنین طلحه و زبیر امیدوار بودند که على با آنها در امور مشورت نموده و بخشى از حکومت را به آنها واگذار نماید که هیچ کدام تحقق نیافت و موجب عناد با على (ع) شد.
4. نفاق: دورویى، از دیگر علل مى‏باشد که على (ع) به آن اشاره نموده است.
5. از بین بردن امنیت جامعه ی اسلامى: مصداق بارز این علت، حمله‏ ى اصحاب جمل در بصره به خزانه‏ ى بیت المال و کشتن عده‏ اى از مردم بود.
6. سرپوش گذاشتن بر عملکرد خویش: در این رابطه امیرالمؤمنین (ع) در خطبه‏ ى 137 نهج البلاغه مى‏فرمایند: آنها انتقام خونى را مى‏خواهند که خود ریخته‏ اند.

پاسخ تفصیلی
براى بررسى علل وقوع جنگ جمل و پژوهش در این راستا، لازم است که به ادله‏ى طرفین درگیر در جنگ نظرى افکنده شود و سپس آنها را با واقعیات تاریخى سنجیده و قول صحیح را برگزید.ابتدا به طور اجمال ادله و علل جنگ از دیدگاه اصحاب جمل و رؤساى آن را مورد بررسى قرار مى‏دهیم:

الف: علل جنگ جمل از دیدگاه اصحاب جمل
1. عایشه بعد از بیعت مردم با على (ع) در اجتماع مردم مکه حضور یافت و چنین گفت: اى جمعیت مسلمانان همانا عثمان مظلوم کشته شد.[1] این سخن عایشه ظاهراً سنگ بناى مخالفت وى با امیرالمؤمنین (ع) شد و غالباً این علت به عنوان بهانه‏ ى اصلى خروج عایشه و اعوانش علیه امیرالمؤمنین (ع) مطرح مى‏شود و چون آنها على (ع)را سبب اصلى قتل عثمان مى‏دانستند، از این رو علیه او قیام نمودند.
2. برخى از علماى معتزله معتقدند که عایشه و یارانش قصد امر به معروف و نهى از منکر داشته‏اند.[2]
3. طلحه در خطبه‏ اى که بین مردم بصره ایراد نمود چنین وانمود کرد که قیام او براى خلافت و ملک نبوده است، بلکه او قصد دارد از مردم بصره کمک بگیرد تا همگى براى اصلاح امت پیامبر (ص) کوشش کنند و طاعت خدا را رواج دهند.[3]
همان طور که ذکر شد، به طور عموم در اکثر خطبه‏ هایى که از عایشه و طلحه نقل شده است، قتل عثمان و خونخواهى او مهم ترین علت پیمان شکنى ذکر گردیده است، امّا به موارد دیگرى نیز مى‏توان اشاره نمود. از جمله این که طلحه، حکومت على ابن ابی طالب (ع) را مطابق با رویه‏ ى خلفاى سابق نمى‏دانست و به این که على (ع) با او در کارها مشورت نمى‏نمود، معترض بود.[4]

ب: علل جنگ از دیدگاه على ابن ابی طالب (ع) و اصحابش
قبل از بیان علل آغاز جنگ جمل از دیدگاه على (ع) به یک نکته‏ى مهم - یعنى عاملان اصلى جنگ - باید توجه کنیم. امیرالمؤمنین (ع) در خطبه‏ى 172 نهج البلاغه مى‏فرمایند: "... طلحه و زبیر همسر رسول خدا (ص) را به همراه خود مى‏کشیدند چونان کنیزى را که به بازار برده فروشان مى‏برند"[5]. از این سخن مولا به خوبى متوجه مى‏شویم عامل انسانى مهم جنگ جمل، کسى جز طلحه و زبیر نبوده، و عایشه در این بین بیشتر مورد سوء استفاده قرار گرفته است.
علل جنگ از زبان امیرالمؤمنین على (ع)
1. قدرت طلبى طلحه و زبیر: ایشان در خطبه‏ى 148 نهج البلاغه چنین توضیح مى‏دهند: "هر کدام از طلحه و زبیر امیدوار است که حکومت را به دست آورد و دیده به آن دوخته و رفیق خود را به حساب نمى‏آورد.[6]
2. عهد و پیمان شکنى: ایشان در خطبه‏اى ضمن فرمان آماده باش به مردم مى‏فرمایند: "مانا طلحه و زبیر بیعت و عهد را نقض کرده و عایشه را از خانه‏ اش بیرون کشیده‏ اند تا فتنه به پا کنند و خونریزى راه بیاندازند".[7]
3. کینه و کدورت دیرینه: این نکته قابل انکار نیست که کینه هایی نسبت به علی(ع) وجود داشته است. از این رو امیرالمؤمنین (ع) سابقه‏ ى این امر را در مواردى بر مى‏شمارد، از جمله اینکه:
الف: چون پیامبر مرا بر پدر عایشه برترى داده بود. ب: چون پیامبر (ص) مرا به اخوت با خویش مختص نموده بود. ج: چون خداوند دستور داد که همه‏ ى ابواب منتهى به مسجد بسته شود حتى باب پدر عایشه، اما باب من بسته نشد. د: چون در روز خیبر رسول اکرم (ص) پرچم را بعد از این که به دیگران داد آن را به من دادند و من نیز پیروز شدم موجب غمگین شدن آنان گردید و....[8]
علاوه بر این، طلحه و زبیر ؛ امیدوار بودند که على (ع) در امور با آنها مشورت نماید چرا که این دو خود را با على (ع) در رتبه و مقام مساوى و حتى بالاتر مى‏دانستند، آنها امیدوار بودند که با مرگ عثمان، بخشى از حکومت را به دست گیرند، لیکن هیچ کدام از این امور تحقق نیافت و این سبب شد که خصومت قبلى این دو با امیرالمؤمنین (ع) آشکار گردد.

4. نفاق: على (ع) در خطبه‏ 13 نهج البلاغه دین این عده را دورویى مى‏داند.[9]
5. از بین بردن امنیت جامعه‏ ى اسلامى: بعد از آن که اصحاب جمل در بصره قدرت گرفتند، به خزانه‏ ى بصره و بیت المال حمله نموده و آن را غارت کردند و همچنین به مردم حمله نمودند و عده ‏اى را شکنجه کرده و عده‏ اى را به قتل رساندند.[10]
6. سرپوش گذاشتن بر عملکرد خویش: وقتى به امیرالمؤمنین (ع) خبر رسید که طلحه و زبیر براى خونخواهى عثمان قیام نموده‏ اند ایشان فرمودند: کسى جز خود ایشن عثمان را نکشت.[11]
و نیز مضمون همین سخن را حضرت (ع) در خطبه‏ى 137 نهج البلاغه آورده ‏اند که: آنها انتقام خونى را مى‏خواهند که خود ریخته اند.[12]
با این اوصاف حضرت مى‏فرمایند: طلحه خود جنگ را به راه انداخته تا بخاطر قتل عثمان مورد سئوال واقع نشود.[13] با تأمل در فقرات فوق متوجه مى‏شویم:
اولاً: در اکثر طعن‏ها و سرزنش‏ هایى که از امیرالمؤمنین (ع) نسبت به اصحاب جمل وارد شده، ایشان روى سخن‏شان با طلحه و زبیر است. گو این که حضرت (ع) مسبب اصلى جنگ را این دو مى‏داند و به عبارت دیگر، عایشه نقش فرعى در این غایله داشته و از سوى آنها مورد سوء استفاده قرار گرفته است.
ثانیاً، ملاحظه مى‏شود که هیچ یک از دلیل‏ هایى که اصحاب جمل براى کارشان ذکر نموده ‏اند موجّه نمى‏باشد. به ویژه وقتى که بدانیم قتل و خونخواهى عثمان بهانه ‏اى بیش نبود؛ چرا که عایشه با عثمان نیز چندان رابطه‏ ى حسنه‏ اى نداشته است. نقل شده است که عایشه پیراهن رسول خدا (ص) را نزد عثمان مى‏برد و به او مى‏گوید: هنوز رطوبت کفن رسول خدا (ص) خشک نشده که تو چنین، احکام او را تحریف مى‏کنى.[14]
پس ملاحظه مى‏کنید اصحاب جمل تحت عنوانى به ظاهر زیبا و حق مآبانه بر علیه اولى الامر خویش قیام نمودند و پیمان و بیعت خویش را شکستند در حالى که این عنوان بهانه‏ اى بیش نبود.

پی نوشت:
[1] طبرى، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک،  ج 4، ص 459، دار التراث، بیروت، چاپ دوم، 1967 م 7
[2] شیخ مفید، الجمل، ص 64، کنگره شیخ مفید، قم، 1413 هـ ق.
[3] همان، ص 304.
[4] همان، ص 306؛ به نقل انساب الاشراف، ص 226.
[5] نهج البلاغة، ص 247، انتشارات دار الهجرة، قم، بی تا.
[6]همان، ص 206.
[7] شیخ مفید، الجمل، ص 240.
[8] همان، ص 410-409.
[9] نهج البلاغة، ص 55.
[10] نهج البلاغه، ص 336، خ 218.
[11] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج32، ص 121، مؤسسة الوفاء، بیروت، 1404 هـ ق، به  نقل از تاریخ طبری و بلاذری.
[12]نهج البلاغه، ص 194.
[13] نهج البلاغه، ص 250،  خطبه‏ى 174.
[14] ابن ابی الحدید معتزلی، شرح نهج البلاغة، ج 6، ص 215، کتابخانه آیت الله مرعشی، قم، 1404 هـ ق

برگرفته از: اسلام کوئست

لطفا برای اطلاع از آخرین سوالات سایت، عضو خبرنامه شیعه سِی شوید.

سوالات مشابه

لطفا برای اطلاع از آخرین سوالات سایت، عضو خبرنامه شیعه سِی شوید.

پخش زنده تصاویر اماکن مذهبی

با توجه به طرح سوالات و شبهات فراوان، در صورتی که مطالب طرح شده را برای خود مضر تشخیص دادید، از مطالعه آنها بپرهیزید.
توجه: محتوای سامانه پرسش و پاسخ توسط کاربران ایجاد می گردد. لطفا در صورت مشاهده محتوای نامناسب، آن را گزارش کنید.

436 سوال

577 پاسخ

94 دیدگاه

79 کاربر

فعال‌ترین کاربران
این ماه:
    Gute Mathe-Fragen - Bestes Mathe-Forum

    آخرین ثبت نام کنندگان

    • banglanews (امتیاز 55 ) زمان ثبت نام Jun 06, 2020

    • Mahmood (امتیاز 55 ) زمان ثبت نام May 01, 2020

    • Seyedeh.M (امتیاز 55 ) زمان ثبت نام Apr 29, 2020

    • Amin99 (امتیاز 55 ) زمان ثبت نام Apr 25, 2020

    • Nima (امتیاز 55 ) زمان ثبت نام Apr 09, 2020

    عنوان های کاربری اخیر

    پرسش محبوب
    - العبد -
    پرسش محبوب
    - العبد -
    پرسش جالب
    - Zeinodin -
    ویرایش‌گر
    - مهاجر -
    تاییدشده
    - F.kazemi.y -

     کانال گپ شیعه سِیکانال بله شیعه سِیکانال بیسفون پلاس شیعه سِیکانال ایتای شیعه سِیکانال آی گپ شیعه سِیکانال ویسپی شیعه سِیکانال سروش شیعه سِی

    شیعه سِی را دنبال کنید...

    صفحه ارتباط با ماآخرین سوالات پرسیده شدهبخش پرسش های مرتبط با شیعه سِیصفحه فیسبوک شیعه سِیگروه لینکدین شیعه سِی صفحه توئیتر شیعه سِی کانال مذهبی تلگرام شیعه سِی اینستاگرام شیعه سِی
    عضویت در خبرنامه شیعه سِی

    حمایت مالی از شیعه سِی
    حمایت از شیعه سِی

    *۷۸۸*۹۷*۳۸۳۰#

    پاسخگوی دینی | صفحه اصلی شیعه سِی | مرکز دانلود اسلامی | دایرکتوری اسلامی | خبرخوان مذهبی | کمپین عاشقان | پخش زنده | حمایت از شیعه سِی | ارتباط با ما
    در راستای توسعه فرهنگ گفتگوی دینی، استفاده از مطالب این سایت با ذکر منبع، آزاد (بلامانع) است.

    ✘ بستن کانال های مذهبی شیعه سِی
    ...