اولین بار است که به شیعه سِی آمده اید؟ لطفا راهنما را مشاهده فرمایید.
x

توبه واقعی چگونه است؟

+1 امتیاز
280 بازدید
سوال شده مرداد 1, 1394 در اعتقادی توسط بی نام  
ویرایش شده مرداد 1, 1394 توسط العبد

سلام خسته نباشید...
خواستم بگم من یه جوون 26 ساله ام که خیلی از دین و خدای خودم فاصله گرفتم.درگیر فیلمهای هالیوودی غربی و مستهجن یا مد و خیلی از این حرفا شدم چند سالیه،اما همیشه درونم یا توی زندگی واقعیم یه تشویش یا اضطراب و دور بودن از اصل خودمو احساس کردم.خیلی گناه کردم نسبت به خودم به چشمهام به زبانم.
اما امروز اولین روزیه که میخوام نماز بخونم،از اونجایی که شیطان افسارمو کاملا توی مشتش داره نمیدونم چقد موفق میشم که راهمو ادامه بدم و کج نکنم.به نظرتون برای اینکار دعای خاصی وجود داره؟دیگه نمیخوام انسان بی اصلی باشم.میخوام به اصل وجودی خودم برگردم.


کانال های مذهبی شیعه سِی

4 پاسخ

0 امتیاز
پاسخ داده شده مرداد 1, 1394 توسط العبد (4,049 امتیاز)   3 12 26

با عرض سلام و تشکر بابت ارتباطتان با شیعه سِی

از اینکه از امروز تصمیم گرفتید که دیگر گناه نکنید و به قول خودتان به راه کج نروید خیلی خوشحالیم.
در رابطه با توبه مطالبی را خدمتتان تقدیم می کنم که امیدوارم مفید باشند.

توبه واقعی چگونه است؟ (بخش اول)

توبه چیست؟
توبه در لغت به معنای دست كشیدن از گناه، بازگشتن بر طریق حق، پشیمان شدن از گناه است. توبه را می توان از الطاف و محبّتهای الهی دانست، پس از گناه، جاده و راهی برای بازگشت ایجاد میشود، تا بنده خطاكار به محض آگاهی از بدی گناه، از آن راه باز گردد. توبه نعمت بزرگی است كه بر بشر ارزانی شده است. حقیقت توبه ندامت و پشیمانی از گناه است كه لازمه آن تصمیم بر ترك در آینده است. اگر كاری بوده كه قابل جبران است، در صدد جبران بر آید. گفتن استغفار بیانگر همین معنا است،.
خدا در قرآن از توبه واقعی به نام توبه نصوح نام برده است:
ای كسانی كه ایمان آوردهاید! به سوی خدا بازگردید و توبه كنید، توبه خالصانه.
شخصی از پیامبر سؤال كرد كه توبه نصوح چیست؟ حضرت فرمود: شخص توبه كننده به هیچ وجه بازگشت به گناه نكند، چنان كه شیر به پستان هرگز باز نمیگردد. بعضی گفته اند توبه نصوح آن است كه واجد چهار شرط باشد: پشیمانی قلبی، استغفار زبانی، ترك گناه و تصمیم بر ترك در آینده.

آداب توبه واقعی چیست؟
پاسخ این پرسش در آیه 70 سوره فرقان بیان شده است:
«إِلاَّ مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلاً صالِحاً فَأُوْلئِكَ یُبَدِّلُ اللَّهُ سَیِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِیماً؛
مگر كسانى كه توبه كنند و ایمان آوردند و عمل صالح انجام دهند كه خداوند گناهان آنان را به حسنات تبدیل مى‏كند؛ و خداوند همواره آمرزنده و مهربان است»
خداوند، پیش از این آیه، درباره ویژگى‏ هاى بندگان خاص خویش سخن مى‏گوید: «بندگان (ویژه خداوند) رحمان كسانى هستند كه با خداوند معبودى دیگر را نمى‏خوانند و انسانى كه خداوند، خونش را حرام شمرده، جز به حق نمى‏كشند و زنا نمى‏كنند و هر كس چنین كند، مجازاتى سخت خواهد دید. عذاب او در قیامت مضاعف مى گردد و همیشه با خوارى در آن خواهند ماند؛ مگر كسانى كه توبه كنند» و...[1]

علامه طباطبایى در تفسیر المیزان مى‏فرماید »اِلاّ من تاب...« یعنى كسى كه از مجازات سخت و خلود در عذاب خفت بار استثنا شده است.[2] پس هر كس گناهى مرتكب گردیده، اگر سه كار انجام دهد، افزون بر آن كه از عذاب سخت و جاودان روز قیامت نجات مى‏یابد، گناهانش به حسنات تبدیل مى‏گردد:
1. توبه یا بازگشت از گناه.
كم‏ترین مراتب توبه پشیمانى است. اگر توبه حقیقى تحقق نیابد، انسان از گناه جدا نمى‏گردد و همواره آن را انجام مى‏دهد.
2. عمل صالح
با عمل صالح توبه در وجود انسان مستقر مى‏شود و به توبه حقیقى یا توبه نصوح مى‏انجامد.
3. ایمان
مشرك باید در كنار توبه از گناهان گذشته خود، ایمان آورد تا گناهانش به نیكى‏ها تبدیل شود؛ ولى براى مؤمن گنهكار توبه و عمل صالح به تنهایى كافى است و گناهانش را به حسنات تبدیل مى‏كند. از این رو، در آیه بعد مى‏ فرماید:
«وَ مَنْ تابَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَإِنَّهُ یَتُوبُ إِلَى اللَّهِ مَتاباً؛كسى كه توبه كند و عمل صالح انجام دهد، به سوى خدا بازگشت مى‏كند».[3 ]
علامه طباطبایى مى‏فرماید: سیاق این آیه، با عظمت بخشیدن به توبه، استبعاد تبدیل سیئات به حسنات را از میان بر مى‏دارد.[4] این توبه رجوع خاص به طرف پروردگار است وعمل صالح استقرار بخش آن به شمار مى‏آید. از این رو، علامه مى‏فرماید: این توبه با عمل صالح به توبه نصوح تبدیل مى‏گردد. امام صادق(ع) در تفسیر آیه شریف «تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً؛ با توبه نصوح به خدا باز گردید»[5] فرمود: بنده توبه كند سپس به گناه باز نگردد.[6]
علامه طباطبایى مى‏فرماید: اگر شائبه شقاوت و سوء سریده در انسان نباشد، كار زشت انجام نمى‏دهد؛ زیرا ذات با سعادت و پاكیزه، زشتى را بر نمى‏تابد. پس كار زشت یا برخاسته از ذات شقى و خبیث است، یا ذاتى كه در آن رگه هایى از شقاوت و خباثت باشد؛ و لازمه چنین چیزى آن است كه هر گاه ذات با توبه و ایمان و عمل صالح پاك گردد، به ذاتى سعید كه در آن شائبه‏اى از گناه و شقاوت نیست، تبدیل مى‏شود. اگر ذات دگرگون شد، آثار آن هم دگرگون مى‏گردد و اعمال و آثار انسانى متناسب با ذاتى مى‏شود كه با مغفرت و رحمت الاهى شكسته شده است.[7]
مجموعه آنچه گفته شد، نشان مى‏دهد این توبه (توبه نصوح) حالتى خاص است كه قابل شكستن نیست و در قاموس آن بازگشت به گناه وجود ندارد. از چنین توبه‏ اى عمل صالح هم بى هیچ تكلفى برون مى‏تراود.

پاره‏ اى از روایات اركان توبه را چهار چیز شمرده‏ اند:
1. ندامت قلبى
2. استغفار با زبان
3. كردار نیك و كنار گذاشتن گناه
4. عزم بر عدم بازگشت به گناه.
توبه‏ اى كه در این آیه ذكر شده و به ضمیمه عمل صالح، گناهان را به حسنات تبدیل مى‏كند، توبه‏ اى است كه هرگز شكسته نشود. به كار بستن این راه كارها، براى تبدیل سیئات به حسنات، دشوار مى‏نماید؛ ولى ناممكن نیست و انسان نباید از رسیدن به این مرتبه نومید گردد.

بنابراین براى آنكه خداوند گناهان گذشته ما را ببخشد و آن‏ها را به حسنه تبدیل كند باید اولاً از انجام گناهان گذشته پیشمان بود؛ ثانیاً با اعمال صالح اثرات توبه را در وجود خود مستقر سازیم.
نقش توبه در بازگشایی در سعادت و قرار گرفتن در مسیر حق و اصلاح عملكردهای غلط گذشته و گشودن دریچه امید به روی انسان بسیار اساسی است. بسیار می شود كه از انسان در طول زندگی و به ویژه در آغاز تربیت و اصلاح نفس، لغزش هایی سر می زند، اگر درهای بازگشت به روی او بسته شود مأیوس می گردد و برای همیشه از راه می ماند و لذا در مكتب تربیتی اسلام، توبه به عنوان یك اصل تربیتی با اهمیت زیاد مطرح است و اسلام از تمام گنهكاران دعوت می كند كه برای اصلاح خویش و جبران گذشته از این در وارد شوند.

حضرت سجاد(ع) در مناجات تایبین از مناجات های پانزده گانه (خمسه عشر) كه در مفاتیح الجنان مرحوم شیخ عباس قمی نیز آمده است به پیشگاه خداوند چنین عرضه می دارد:
خدایا! تو كسی هستی كه دری به سوی عفوت بر روی بندگانت گشوده ای و نامش را توبه گذاشته ای و فرموده ای؛ بازگردید به سوی خدا و توبه خالص كنید. اكنون عذر كسانی كه از ورود به این در بعد از گشایش آن غافل شوند چیست؟

در روایات به قدری بر مسأله توبه تأكید شده كه در حدیثی از حضرت امام باقر(ع) می خوانیم: «ان الله تعالی اشد فرحا بتوبه عبده من رجل اضل راحلته و زاده فی لیله ظلما فوجدها؛ خداوند از توبه بنده اش بیش از كسی كه مركب و توشه خود را در بیابان در یك شب تاریك گم كرده و سپس آن را می یابد، شاد می گردد» (تفسیر نمونه، ج 24، ص 295).

و باز در روایتی دیگر از آن حضرت آمده است: «التائب من الذنب كمن لاذنب له والمقیم علی الذنب و هو مستغفر منه كالمستهزء؛ كسی كه از گناه توبه كند، همچون كسی است كه اصلا گناه نكرده است و كسی كه به گناه خود ادامه دهد در حالی كه استغفار می كند مانند كسی است كه مسخره می كند» (همان، ص 296)

حقیقت توبه همان پشیمانی و ندامت از گناه است كه لازمه آن تصمیم بر ترك گناه در آینده است و اگر گناه گذشته كاری بوده كه قابل جبران است باید در صدد جبران برآید و به این ترتیب اركان توبه را می توان در چهار چیز خلاصه كرد: 1. ندامت، 2. تصمیم بر ترك در آینده، 3. جبران گذشته، 4. استغفار و طلب بخشش و مغفرت از خداوند.

پس توبه تنها استغفار یا پشیمانی از گذشته و حتی تصمیم به ترك در آینده نیست، بلكه علاوه بر همه اینها باید شخص گنهكار در مقام جبران برآید و فسادی را كه مرتكب شده جبران نماید. این صحیح نیست كه مثلا در جلوی دیگران فردی را به دروغ و حیله متهم كنیم و بعد در خانه خلوت استغفار نماید. پس باید حقوقی از خداوند مثل نماز و روزه و عبادات و تكالیفی را كه ضایع و ترك كرده و نیز حقوقی از مردم را كه تباه ساخته جبران نماید و آنها را تدارك كند و حقوق مردم را به آنها برگرداند و در صورت امكان و دسترسی از آنها رضایت و حلالیت بطلبد.

شرایط پذیرش توبه:
1. گناه را از روی جهالت و نادانی و طغیان غرایز و تسلط هوس های سركش و چیره شدن آنها بر نیروی عقل و ایمان انجام داده باشد نه از روی انكار حكم خداوند و عناد و دشمنی، چون چنین گناهی حكایت از كفر انسان می كند و توبه از آن قبول نیست مگر این كه از این حالت بازگردد و دست از عناد و انكار بشوید.
2. هنوز چندان زمانی از گناه نگذشته توبه كند و زود پشیمان شود و به سوی خدا بازگردد، زیرا توبه كامل آن است كه آثار و رسوبات گناه به كلی از روح و جان انسان شسته شود و كمترین اثری از آن در دل باقی نماند و این در صورتی است كه در فاصله نزدیكی قبل از ریشه دواندن گناه در دل، انسان پشیمان گردد، در غیر این صورت غالبا اثرات گناه در زوایای قلب و جان انسان باقی می ماند، پس توبه كامل آن است كه زود انجام پذیرد.

امیر مؤمنان(ع) در حكمت 417 از نهج البلاغه (ترجمه محمد دشتی) در جواب كسی كه در حضور امام(ع) بدون توجه لازم گفت: «استغفرالله» فرمود: مادرت بر تو بگرید، آیا می دانی معنای استغفار چیست؟
استغفار درجه والامقامان است و دارای شش معنا می باشد.
1. پشیمانی از گذشته.
2. تصمیم به عدم بازگشت به گناه.
3. پرداخت حقوق مردم، چنانچه خدا را پاك دیدار كنی كه چیزی بر عهده تو نباشد.
4. تمام واجب های ضایع شده را به جا آوری.
5. گوشتی را كه از حرام بر اندامت روییده، با اندوه فراوان آب كنی، چنان كه پوست به استخوان چسبیده، گوشت تازه بروید.
6. رنج طاعت را به تن بچشانی چنان كه شیرینی گناه را به او چشانده بودی، پس آنگاه بگویی: «استغفرالله» (حكمت 417 نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی)

0 امتیاز
پاسخ داده شده مرداد 1, 1394 توسط العبد (4,049 امتیاز)   3 12 26

توبه واقعی چگونه است؟ (بخش دوم)

چند راهکار برای دستیابی به توبه واقعی
جاذبه قرآن کریم
یکی دیگر از راهکارهای دستیابی به حالت توبه، استفاده از جاذبه قرآن کریم است. آیات نورانی قرآن کریم، از لطافت خاصی برخوردار است. الفاظ قرآن جاذبه دارد و اثرات سازنده ای در سلوک معنوی آدمی خواهد داشت.
« قد جاءکم من الله نور و کتاب مبین یهدی به الله من اتبع رضوانه سبل السلام ویخرجهم من الظلمات الی النور باذنه ویهدیهم الی صراط مستقیم»(حقا که برای شما از جانب خداوند نور و کتابی روشن و روشنگر آمده است خداوند به وسیله آن، کسانی را که از رضای او پیروی کنند، به راه های سلامت هدایت می کند و آنها را به توفیق خود از تاریکی ها به سوی نور بیرون می آورد و به راه راست هدایت می کند).
انس با آیات بینات قرآن کریم برای طی کردن مسیر پرفراز و نشیب حرکت به سوی خدای سبحان بسیار راهگشاست. ولی آنچه در این مبحث مهم است اینکه انسان باید مراقب باشد تا در فرصت های رحمانی، بتواند بهره لازم را از جاذبه قرآن کریم ببرد. گاهی شنیدن یک آیه از قرآن، آدمی را بیدار می کند و او را به منزل توبه می رساند. فقط کافی است لجاجت را کنار بگذارد و گوش دل به آیه شریفه بسپارد.
فضیل عیّاض، یک دزد طاغی بود ولی جاذبه ی قرآن کریم او را به سوی رحمت پروردگار متعال بازگرداند. گناهان بزرگی مرتکب شده بود ولی به یک باره تغییر یافت و جزو اولیاء الله شد. شبی به نیت دزدی از خانه بیرون رفت، روی یکی از پشت بام ها پیرمردی قرآن می خواند که به این آیه رسید: « الم یان للذین آمنوا ان تخشع قلوبهم لذکر الله؟( آیا وقت آن نرسیده که دل های آنان که ایمان آورده اند، به یاد خدا خاشع شود؟).
فضیل این آیه را شنید و با خود گفت: آیا وقت آن نرسیده که دست از طاغیگری و دزدی برداری؟ آیا وقت آن نرسیده که خانه دلت برای پذیرش حق آماده شود؟ ناگهان به خود جواب داد: آری وقت آن رسیده است و با اینکه زمینه دزدی و گناه برای او فراهم بود، از همان جا برگشت، متلاطم شد، توبه کرد و در زمره اولیاء الله درآمد.

جاذبه اهل بیت
تمسک به عترت طاهرین و انس با فرامین و دستورات اهل بیت(ع)، به طور کلی در پیشبرد اهداف عالیه سیروسلوک، تأثیرات بسزایی دارد. افراد بسیاری در طول تاریخ بوده اند که ضمن مودت ورزیدن به حضرات معصومین، از فرامین آنان تبعیت و کردار خود را به آن ذوات مقدّس شبیه کرده اند و براین اساس، فیض رحمانی حق تعالی شامل حال آنان شده و توانسته اند منازل هفتگانه سیروسلوک را بپیمایند و به لقاء الله نائل شوند. سلمان فارسی و میثم تمار دو نمونه از مصادیق این مدعا هستند و با اینکه هر دو پیرمرد بودند، طی چندسال شاگردی خدمت پیامبراکرم(ص) یا امیرالمومنین علی(ع)، به مقامات والای عرفانی دست یافتند.
اما آنچه اکنون مورد بحث ماست، اینکه چهارده معصوم(ع) نیز مانند قرآن کریم، جاذبه دارند و اگر سالک بتواند از این جاذبه بهره کافی ببرد، براحتی منزل توبه را پشت سرخواهد گذاشت. افراد بسیاری درطول تاریخ بوده اند که در زمان حضور ائمه طاهرین(ع) یا حتی درزمان غیبت، توانسته اند با یک نظر ولایی آن ذوات مقدس، بیدارشوند و کردار خویش را اصلاح کنند و به سوی حق تعالی بازگردند، هرچقدر هم که در گذشته بسیار گناهکار بوده باشند.
بُشر حافی یکی از این افراد است. انسان گناهکاری که منزلش محل تجمّع افراد لاابالی بود و دائماً مشغول فسق و فجور بودند. همیشه صدای لهو ولعب و موسیقی از بیرون خانه به گوش می رسید و مومنان را آزار می داد. روزی امام هفتم در حال عبور از مقابل منزل او بودند. صدای موسیقی را شنیدند. اتفاقاً همان موقع، خدمتکار بشرحافی برای کاری به در منزل آمد. حضرت موسی بن جعفر(ع) از فرصت استفاده کرد و پرسیدند: صاحب این خانه آزاد است یا بنده؟ گفت آزاد است. فرمودند: آزاد است که چنین می کند و الا اگر بنده خدا بود، خانه او چنین نبود. اشاره به اینکه از تقیّد به دین و ظواهر شرع، آزاد است. همین جمله را فرمودند و رفتند. خدمتکار به داخل خانه برگشت و ماجرا را برای بُشر حافی شرح داد. فرمایش امام هفتم، مانند جرقه ای در وجود بُشر، سراسر وجود او را مشتعل کرد. او در همان لحظه به خود آمد و پا برهنه به دنبال آن امام بزرگوار دوید تا آن حضرت را پیدا کرد. به دست و پای ایشان افتاد و گفت: آقا غلط کردم، آقا پشیمانم و می خواهم بنده شوم، همان بنده ای که شما می خواهید، و براستی بنده حقیقی خداوند شد. یعنی در اثر تذکر امام زمان خویش بیدار شد، توبه واقعی کرد و در راه افتاد و راه را ادامه داد تا به مقصد رسید. جاذبه امام(ع) او را به مقامی رساند که نه فقط گناهان او بخشیده شد، بلکه در زمره اولیاء الله درآمد و حتی از او خرق عادت هم نقل کرده اند.
هر انسانی، هرچقدر هم عاصی و گناهکار باشد، می تواند با پیمودن این راه، جزو اولیاء الله بشود. البته باید توجه داشت که گذشتن از منزل دوم، به حالت قصور و تقصیر و شرمندگی نزد خداوند نیاز دارد. اما اگر کسی واقعاً این حالت را پیدا کند و از این منزل بگذرد، سعادت دنیا و آخرت نصیب او می شود.

توجه به عتاب اولیای الهی
ارتباط با بزرگان دین و اولیای الهی نیز در سیر وسلوک، اثرات سازنده فراوانی دارد. انس با مراجع تقلید و علمای ربانی، خود به خود آدمی را در راه می اندازد و مهمتر اینکه در راه نگاه می دارد. کسی که با روحانیت و علمای وارسته مأنوس است، به صورت ناخودآگاه تقیّد به ظواهر شرع دارد و از بسیاری از گناهان که موجب سقوط و تباهی انسان می شود، دوری می گزیند.
افزون بر این، گاهی نگاه نافذ و عتاب آلود یک مرجع دینی یا یکی از اولیاء الله، آدمی را بیدار می کند و به منزل توبه می رساند و این، از الطاف خفیه خداوند است و توجه به آن می تواند حالت توبه را در انسان پدید آورد. الطاف خفیه خداوند بسیار بیشتر از الطاف جلیّه ذات باری تعالی، برای پیشرفت سیر و سلوک انسان مفید و مؤثراست و عتاب اولیای الهی نیز از الطاف خفیّه به شمار می رود. بنابراین سالک باید خود را در معرض بزرگان دین و اولیای الهی قرار دهد تا گاهی یک نگاه نافذ یا یک توصیه و نصیحت و یا یک عتاب از جانب آن بزرگواران، او را متنبّه و بیدار کند و مقدّمات توبه او را فراهم آورد.
مرحوم آیت الله العظمی آخوند همدانی، از جمله علمای ربانی و دارای نگاه و کلام نافذ بوده اند. نگاه نافذ آن عالم وارسته و کلام تأثیرگذار ایشان، عبدفرّار را که یک مرد زورگو و لاابالی بود و همه از او وحشت داشتند، به منزل توبه رسانید و او را سعادتمند کرد.
خلاصه داستان عبد فرّار این است که مرحوم آخوند همدانی در راه به عبد فرّار برخورد کرد و به او گفت: کیستی؟ گفت من عبد فرّار هستم. مرحوم آخوند از این جمله استفاده کرد و همراه با نگاه تندی گفت:«افررت من الله او من رسوله؟»( آیا از خدا فرار کرده ای یا از رسول خدا؟). همین یک جمله موجب شد جاذبه حق تعالی او را تسخیر کند و توفیق بازگشت به سوی خدا را بیابد و در حالی که مرتّب جمله مرحوم آخوند را تکرار می کرد، به خانه اش رفت و دق کرد و مرد. تذکر و نگاه عتاب آمیز آن ولی خدا، او را بیدار کرد، تا جایی که ازگذشته خود شرمسار شد و توبه حقیقی کرد و در یک شب، تمام منازل سیر و سلوک را طی کرد تا به مقصد رسید و از دنیا رفت.
فردای آن روز مرحوم آخوند به شاگردان خود که منتظر درس گفتن ایشان بودند، گفت: یکی از اولیای خدا از دنیا رفته است. امروز به تشییع جنازه او می رویم. گفته شده است که او را غسل و کفن کردند و همراه با شاگردان خود و علما و فضلای حوزه علمیه نجف، در تشیع و تدفین وی شرکت کردند.
در این مجال، تذکر یک نکته ضروری به نظر می رسد و آن اینکه اگر انس با علمای ربّانی و احترام به آن بزرگواران، در پیشرفت سیر وسلوک اثرات سازنده دارد، بی احترامی و توهین به آنان نیز تأثیرات مخرب و فوق العاده مضرّی برای سیر و سلوک و حتی برای حسن عاقبت خواهد داشت: « من اکرم فقیها مسلما لقی الله یوم القیامه و هو عنه راض و من اهان فقیها مسلماً لقی الله یوم القیامه و هو علیه غضبان» این روایت شریف می فرماید: اگر کسی احترام فقیه مسلمان را نگاه بدارد و او را تکریم کند، در روز قیامت خداوند را ملاقات می کند، در حالی که از بنده خود راضی است. و اگر کسی به عالمی توهین و پشت سر او غیبت کند، به او تهمت بزند و یا حتی در مواقعی که لازم است، از آن عالم دفاع نکند، در روز قیامت خداوند را در حالی که از این بنده غضبناک است ملاقات می کند و معلوم است غضب خداوند در روز قیامت، راهی بجز جهنم و عذاب، به روی انسان نمی گشاید.
اهانت به مراجع تقلید و علمای ربانی، غیبت و نسبت دروغ دادن به آنان، نه تنها آدمی را از وادی سیر و سلوک خارج می سازد، بلکه مانع بزرگی برای عاقبت به خیری و موفقیت در زندگی محسوب می شود. این حقیقت کراراً به تجربه اثبات شده است.
مرحوم آیت الله العظمی وحید بهبهانی که عمر خویش را در حوزه های علمیه بهبهان، اصفهان، کرمانشاه، کربلا و نجف اشرف صرف کرده و در تمام طول عمر خویش با زحمات و معضلات فراوان، با افکار و اعمال افراطی و منحرف مبارزه کرده است، در کتاب«فوائد الحائریه» توصیه مهمی خطاب به طلاب علوم دینی دارد. این توصیه که حاصل سال ها کسب تجربه و مشاهدات عینی آن عالم بزرگوار است، برای همگان مفید و قابل استفاده است. می فرماید: « مراقب باشید احترام علمای دینی را حفظ کنید و از آنان- حتی از قبورآنان - بهره بگیرید که ارتباط و تماس نفوس ضعیفه با نفوس آنان در ابتدای راه، مؤثرتر از ارتباط این نفوس با نفوس قویّه (6) است».
بعد می فرماید: «ایاک، ثم ایاک، ثم ایاک؛ برحذر باش، برحذرباش، برحذرباش، که جسارتی به علما نکنی، زیرا اگر کسی به علما و فقها بی احترامی کند، عاقبت به خیر نمی شود و زندگی او در « وادی تیه» واقع می شود». یعنی مثل کسی که دربیابان گرم و بی آب وعلف، راه را گم کرده است، در زندگی سرگردان می شود و راه به جایی نمی برد و در مقابل، کسانی که مقیّد به محترم داشتن مراجع تقلید و علمای ربانی هستند در صراط مستقیم و در مسیر هدایت واقع می شوند.
بنابراین هیچ کس حق ندارد برای پیشبرد اهداف سیاسی یا حتی اهداف دینی، به یک عالم ربّانی اهانت کند که چنین اهانتی او را در ورطه غفلت می اندازد و آینده وی را تباه می کند.

دوری از رفیق بد، محیط بد و مجالس ناباب
یکی از موانع اصلاح و هدایت آدمی و یکی از عوامل بسیار مؤثر در ضلالت و گمراهی نوع بشر، همنشینی و معاشرت با رفیق بد و افراد معصیت کار است. محیط زندگی و محیط کار انسان و نیز مجالسی که در آن حضور می یابد، در رشد معنوی یا سقوط وی تأثیر بسزا دارد، اگر آن محیط، مجالس و افراد تشکیل دهنده آنها از فضائل اخلاقی و انسانی برخوردار باشند، انسان را به سوی هدایت و رستگاری سوق می دهند و ناگفته پیداست که رفیق بد، محیط عاری از اخلاق و مجالس ناباب تا چه اندازه می تواند در تخریب شخصیت انسان مؤثر باشد.
از این رو گفته می شود یکی از راهکارهای رسیدن به حالت توبه، معاشرت و همنشینی با افراد صالح و شایسته و اهل معرفت است.
وقتی انسان با افراد دیندار متقی و کسانی که به ظواهر شرع مقدس تقیّد دارند، معاشرت و همنشینی داشته باشد و در مجالس مذهبی شرکت کند، علاوه بر اینکه خود به خود از عملکرد افراد پیرامون خویش سرمشق می گیرد و از گناه دوری می گزیند، از گذشته خویش نیز پشیمان خواهد شد و در مقایسه عملکرد قبلی خود با کردار و گفتار اهل تقوا، در می یابد که چه گناهکار همنشین باشد و در مجالس اشخاص معصیت کار رفت وآمد داشته باشد، خود را نسبت به آنان شایسته می بیند و می پندارد که گناهی در زندگی مرتکب نشده است و در مقایسه با رفقای خود عملکرد خویش را بسیار مثبت ارزیابی می کند. از این رو احساس نمی کند نیاز به توبه و بازگشت به سوی خداوند تبارک و تعالی دارد و توبه نمی کند و همواره به توجیه گناهان می پردازد که این توجیه، خود، ساخته و پرداخته مکر شیطان و سرآغاز گمراهی بزرگتری است چنین کسی موفق به توبه نمی شود و به سعادت و رستگاری دست نخواهد یافت.

0 امتیاز
پاسخ داده شده مرداد 1, 1394 توسط العبد (4,049 امتیاز)   3 12 26

توبه واقعی چگونه است؟ (بخش سوم)

انتخاب همنشین در فرهنگ قرآن و عترت از اهمیت ویژه ای برخوردار است. آیات نورانی قرآن کریم و روایات شریف اهل بیت(ع) درموارد متعددی برانتخاب همنشین و همراه صالح و شایسته و مجالست و مؤانست با اهل تقوا تأکید کرده اند و آدمی را از همنشینی با افرادی که با قرآن و عترت و اخلاق و فضایل انسانی سروکار ندارند برحذر داشته اند.
قرآن کریم یادآور می شود که گروهی از کسانی که در قیامت به صف محشر وارد می شوند، به اندازه ای ناراحت و پشیمان هستند که پشت دست خود را می گزند و حسرت می خورند و می گویند: ای کاش ما رفیقانی انتخاب کرده بودیم که در مسیر قرآن و عترت گام برمی داشتند؛ ای کاش با جلسات مذهبی و با مسجد و روحانیت انس می گرفتیم و به مجالس گناه راه نمی یافتیم؛ ای کاش رفیق بد و گناهکار انتخاب نمی کردیم؛ ای کاش با کسانی که تابع شیطان هستند رفت و آمد نمی کردیم و تابع آنان و شیطان نمی شدیم: «و یوم یعض الظالم علی یدیه یقول یا لیتنی اتخذت مع الرسول سبیلا، یا ویلتی لیتنی لم اتخذ فلاناً خلیلاً، لقد اضلنی عن الذکر بعد اذ جاءنی و کان الشیطان للانسان خذولا»( و به یاد آر روزی که ستمگر پشت دست های خود را به دندان می گزد و می گوید: ای کاش همراه پیامبر راهی را ( به سوی خدا) پیش می گرفتم، ای وای بر من! کاش فلانی را ( که سبب انحراف من شد) دوست نمی گرفتم، حقا که مرا از یاد خدا( یا پیامبر و قرآن) پس از آنکه به من رسیده بود منحرف کرد. و شیطان همواره انسان را خوار می کند).
از این آیات بخصوص از صراحت قرآن کریم درخصوص اینکه انتخاب رفیق بد موجب گمراهی انسان می شود و او را در قیامت خوار و سرافکنده می کند نمی توان گذشت.
افرون بر این، پیامبر اکرم(ص) که رحمه للعالمین است و در دنیا و آخرت از هیچ تلاشی برای هدایت انسان ها فروگذار نمی کند و در سرای آخرت در محضر پروردگار متعال شفیع بندگان می شود تا مورد رحمت و مغفرت الهی واقع شوند، در محضر خداوند متعال چنین انسانی را مؤاخذه می فرماید و نزد خداوند از او شکایت می کند و می گوید: خداوندا!این قوم( امت من از زمان بعثت تا آخر دنیا) ، قرآن را به کناری نهاده بودند و به آن عمل نمی کردند: «و قال الرسول یا رب ان قومی اتخذوا هذا القرآن مهجوراً».
خداوند متعال در آیه بعد، از چنین بندگانی به عنوان «دشمنان پیامبران خویش» یاد می کند و می فرماید: و کذلک جعلنا لکل نبی عدوا من المجرمین و کفی بربک هادیا و نصیراً»( واین گونه برای هرپیامبری دشمنانی از گنهکاران قرار دادیم( به واسطه خلق هوای نفس در انسان، و آزاد گذاشتن شیطان در وسوسه او، و بودن دعوت انبیا برخلاف میل آنان سبب دشمنی آنها شدیم) و همین کافی است که پروردگارت هدایت کننده و یاور توست).
امیرالمؤمنین علی(ع) می فرماید: وای به حال کسانی که در روز قیامت شفیع آنان دشمن آنان باشد. یعنی پیامبراکرم(ص) که در قیامت از همه شفاعت می کند، از چنین افرادی شکایت و از آنان بازخواست می کند.
کسی که قرآن و دستورات انسان ساز آن کتاب نورانی را به کناری بنهد و از سیره اهل بیت(ع) نیز تبعیت نکند، روز قیامت باید پشت دست خود را بگزد و جزع و فزع کند و مرتب بگوید: ای کاش این چنین عمل نمی کردم. ولی افسوس که گفتن «ای کاش» در آن موقعیت سودی به حال و روز وی نمی بخشد و هیچ یاری کننده ای نخواهد داشت.
متابعت از شیطان درون« هوای نفس» و از شیطان برون« وسوسه های ابلیس و افراد ناباب»، آدمی را اینچنین بدبخت و شقاوتمند می کند. مخصوصاً اگر آن متابعت به طور عادت صورت پذیرد و ملکه شود که قرآن شریف آن را شرک عملی می داند. چنانکه می فرماید:« افرایت من اتخذ الهه هواه»(آیا دیدی کسی را که هوای نفس خویش را به عنوان خدای خود گرفته است؟) یا می فرماید:«الم اعهد الیکم یا بنی ادم ان لا تعبدوا الشیطان ؟»(ای فرزند آدم! آیا از شما پیمان نگرفتم که شیطان را نپرستید؟)
امام سجاد(ع) در دعایی که به ابوحمزه ثمالی تعلیم فرمودند، به اهمیت این مطلب اشاره می کنند و شرکت در مجالس غافلان و بطالان را موجب دوری بنده از خداوند و مانع پذیرش توبه بر می شمرند.
در بخشی از این دعای شریف و در بین جملات عرفانی و کلماتی که امام زین العابدین(ع) برای نحوه دعا کردن به ما آموزش می دهند و حاکی از میزان ارتباط عاطفی خود آن حضرت با خداوند متعال است، با جمله «اللهم تب علی حتی لا اعصیک»( پروردگارا! به من حال توبه ای عطا کن که دیگر هرگز معصیت نکنم) از پروردگار خویش درخواست توبه می کنیم. بعد خطاب به پروردگار خویش می گوییم: «خدایا! نمی دانم چه می شود که هرگاه عزم عبادت و اطاعت تو را و با خود عهد کردم و گفتم که از این پس سیرتم را نیکو می کنم و به مجالس اهل توبه و به مقام توابین نزدیک می شوم، حادثه و بلیه ای پیش آمد که به عهد خود ثابت قدم نماندم و آن حادثه میان من و خدمت تو حایل شد».
امام سجاد(ع) در ادامه ی این جملات، دلایل دوری بنده از خداوند تبارک و تعالی را بیان می فرماید و در واقع به ذکر موانع توبه می پردازد. از جمله به مهمترین عوامل سلب توفیق توبه از انسان اشاره می کند و می فرماید: « لعلک فقدتنی من مجالس العلماء فخذلتنی او لعلک رایتنی فی الغافلین فمن رحمتک ایستنی او لعلک رایتنی آلف مجالس البطالین فبینی و بینهم خلیتنی » ( شاید مرا در مجالس علما نیافتی و به خواری و خذلانم انداختی، یا شاید مرا در میان غافلان یافتی و بدین جرم، مرا از رحمت خدا ناامید ساختی، یا شاید دیدی با مجالس اهل باطل انس والفت گرفته ام و مرا میان آنان واگذاشتی).
در حقیقت امام چهارم، همنشینی با رفیق بد و انس با مجالس گناهکاران را مانع پشیمانی، و معاشرت با رفیق خوب، دیندار و با اخلاق و الفت با مجالس دینی را راهکاری برای رسیدن به حالت توبه می دانند.
از مرحوم آیت الله بهاری نقل شده است که اگر انسان نیمی یا حتی دو ثلث عمر خود را صرف پیدا کردن یک همراه و یک رفیق مناسب برای باقیمانده عمر خود کند، جا دارد!
جوانان باید توجه داشته باشند که اگر دچار دوست نامناسب و رفیق ناباب شوند، علاوه بر اینکه عمر گرانبهایشان را از بین می برد و موجب اتلاف اوقات ارزشمند دوران جوانی می شود، دین آنان را هم به مرور زمان می گیرد و آبروی آنان را نیز خواهد ریخت. رفیق و همراه انسان که ساعاتی از شبانه روز را با او سپری می کند، در شکل گیری شخصیت و تکوین یا تغییر هویت او بسیار اثرگذار است. اگر دوست، متخلّق به اخلاق الهی باشد و از گناه اجتناب ورزد، در مهذب شدن رفیق خود مؤثر است و اگر گناهکار باشد و بویی از اخلاق و فضایل انسانی نبرده باشد، رفیق و همنشین خود را به همان مسیر باطل می کشاند. به قول سعدی:
گلی خوشبوی در حمام روزی
رسید از دست محبوبی به دستم

به او گفتم که مشکی یا عبیری
که از بوی دلاویز تو مستم؟

بگفتا من گلی ناچیز بودم
ولیکن مدتی با گل نشستم

کمال همنشین در من اثر کرد
وگرنه من همان خاکم که هستم

همنشین شایسته و رفیق صالح، نظیر همنشینی گل و شبیه شدن آن به گل است. یعنی انسان را به کمال می رساند و رفیق نامناسب و ناباب، آدمی را از مسیر هدایت و کمال خارج می سازد.
جوانان و نوجوانان باید بسیار مراقب باشند با چه کسی نشست و برخاست و رفت و آمد می کنند. پدر و مادرها باید مراقب رفقا و همکلاسی های فرزندان خود باشند. حتی باید مراقبت کنند معلم یا استاد فرزند آنان چه نوع منش و رفتاری دارد.
به تجربه اثبات شده است حتی قیافه ظاهری و نوع پوشش معلم و رفیقی که انسان به او علاقه دارد، در وی اثر می گذارد. بسیاری اوقات دیده شده است که یک دختر عفیف و نجیب پس از مدتی رفت وآمد با دوستان بی توجه به حجاب با مشاهده یک معلم بدحجاب، ابتدا چادر خود را کنار گذاشته و پس از مدت کمی بدحجاب و لاابالی شده است و این خسارت بزرگی برای خود آن دختر، خانواده و اجتماع به شمار می رود. عکس آن نیز بسیار رخ داده است، یعنی جوانی که از تربیت دینی مناسبی برخوردار نیست، اگر مدتی بسیار رفقای دیندار و اهل تقوا معاشرت داشته باشد با معلم او جاذبه دینی داشته باشد، پس از مدتی اهل نماز، روزه، حجاب و سایر تقیّدات دینی و مذهبی می شود.
از این رو به پدر و مادرها توصیه می شود مراقب رفقا و دوستان فرزندان خود باشند. اگر دختر یا پسر آنان با کسی نشست و برخاست کند که باکی از غیبت و تهمت و دروغ نداشته باشد، مدتی نمی گذرد که از قبح این گناهان در نظر وی کاسته می شود و خودش نیز دچار گناهان زبانی می شود و بالاخره همنشین انسان پس از مدتی شخصیت او را تغییر می دهد. اگر بی دین و گناهکار باشد، دین رفیق خود را متزلزل می کند و او را به گناه وا می دارد و اگر صالح و دیندار باشد، رفیق خود را به مسیر هدایت می برد و او را به معنویات نزدیک می کند.
مولوی در مثنوی می گوید:

تا توانی می گریز از یار بد
یار بد بدتر بود از مار بد

مار بد تنها همی بر جان زند
یار بد برجان و بر ایمان زند

این نکته ی مهم در انتخاب همسر نیز مصداق دارد. زن و شوهر در کردار و گفتار یکدیگر و به عبارت دیگر در میزان دینداری یکدیگر تأثیر به سزا دارند. مرد یا زن بی دین براحتی دین همسر خود را متزلزل می کند. همسری که رذایل رفتاری بر او احاطه می کند. و از فضایل اخلاقی و انسانی بهره ای نبرده است، بر اخلاق همسر خویش اثر سوء می گذارد و از او یک انسان رذل می سازد.
بنابراین جوانان عزیز باید هنگام ازدواج بسیار دقت کنند و بنا به فرمایش پیامبر اکرم(ص) با کسی ازدواج کنند که از دین و اخلاق برخوردار باشد و ملاک ها و معیارهای دیگر را فرع بر دین و اخلاق جست وجو کنند: «اذا جاءکم من ترضون خلقه و دینه فزوجوه الا تفعلوه تکن فتنه فی الارض و فساد کبیر»( هرگاه کسی که از اخلاق و دین او راضی هستید نزد شما آمد، به او همسر دهید. اگر چنین نکنید روی زمین فتنه و فساد بزرگی به وقوع خواهد پیوست).[9]

آثار توبه:
1- محبوبيت نزد خداوند
سوره بقره / 222 : «ان الله يحب التوابين و يحب المتطهرين» خداوند توبه کنندگان و پاکان را دوست دارد.
2 – تبديل سيئات به حسنات
سوره فرقان / 70 : «الا من تاب و آمن و عمل عملا ً صالحا ً فأولئک يبدل الله سيئاتهم حسنات و کان الله غفورا ً رحيما ً» مگر آن کسان که توبه کنند و ايمان آورند و کارهاي شايسته کنند خدا بديهايشان را به نيکي ها بدل مي کند و خدا آمرزنده و مهربان است.
3 – فلاح و رستگاري
سوره نور / 31 : «و توبوا الي الله جميعا ً ايها المؤمنون لعلکم تفلحون» اي مؤمنان! همگي به درگاه خدا توبه کنيد باشد که رستگار شويد.
4 – آمرزش گناهان
سوره شوري / 25 : «و هو الذي يقبل التوبه عن عباده و يعفو عن السيئات و يعلم ما تفعلون» اوست که توبه ي بندگانش را مي پذيرد و از بديها و گناهان در مي گذرد و آنچه مي کنيد مي داند.
5 – حفظ از عذاب الهي
سوره غافر / 7 : «وقهم عذاب الجحيم» ما آنان (تائبين) را از عذاب جهنم رهايي خواهيم داد (به وسيله ي طلب غفران).
6 – پوشاندن سيئات
سوره ي تحريم / آيه ي 8 : «يا ايها الذين آمنوا توبوا الي الله توبة نصوحا عسي ان يکفر عنکم سيئاتکم» اي کساني که ايمان آورديد از گناهان خود به سوي خدا، توبه خالصانه کنيد چرا که اميد است به اينکه پروردگار شما، سيئات شما را از خود شما بپوشاند.
امام علي ( عليه السلام ) مي فرمايند : «هر کس توبه کند خداوند او را بيامرزد و به جوارح او و جاي جاي زمين دستور داده شود که آبروي او را حفظ کند و عيبهايش را بپوشانند و گناهاني که فرشتگان حافظ اعمال برايش نوشته اند از ياد آنان برده شود.»(ميزان الحکمة / ج2 / ح 2183)
7 – برخورداري از برکات و نعمتهاي الهي
سوره نوح / آيات 11 و 12 : «فقلت استغفروا ربکم انه کان غفارا ً يرسل السماء عليکم مدرارا ً و يمددکم باموال و بنين ...» پس به آن قوم گفتم: طلب مغفرت و آمرزش و توبه کنيد از پروردگار خويش که بخشنده و آمرزنده است و اگر توبه کنيد ما بر شما باران مي فرستيم و همچنين شما را ياري مي کنيم به واسطه ي اموال کثيره و فرزندان زياد.
امام علي ( عليه السلام ) مي فرمايند : «زياد طلب آمرزش از خدا کنيد تا از خدا طلب روزي کنيد».
8 – ورود به بهشت
سوره ي تحريم / 8 : «يا ايها الذين امنوا توبوا الي الله توبة ً نصوحا ... و يدخلکم جنات تجري من تحتها الانهار».

برای مطالعه بیشتر رجوع کنید به  منابع اخلاقی:
- ترجمه جامع السعادات، مرحوم نراقی
- ترجمه الاخلاق، مرحوم شبر
- نقطه های آغاز در اخلاق، مهدوی كنی

پی نوشت:
1. فرقان(25): آیه 70 63.
2. المیزان، ج 16، ص 242.
3. المیزان، سید محمد حسین طباطبایى، ج 15، ص 242.
4. المیزان، ج 15، ص 243.
5. تحریم(8 :(66.
6. میزان الحكمه، محمدى رى شهرى، ج 1، ص 552.
7. المیزان، ج 15، ص 243.
8. میزان الحكمه، ج 1، ص 548.
9.منبع:نشریه پاسدار اسلام، شماره 352-351.

برگرفته از: دفتر تبلیغات اسلامی - erfan.ir - راسخون - پرسمان دانشجویی

0 امتیاز
پاسخ داده شده مرداد 1, 1394 توسط العبد (4,049 امتیاز)   3 12 26

آداب خاص توبه و استغفار
حقیقت توبه، پشیمانی قلبی است؛ پشیمانی که در عمل خود را نشان می‏ دهد که مهم‏ترین نمُود آن انجام واجبات و تدارک و قضای آن چه عمل نشده و ترک محرّمات است. با همین مقدار توبه تحقق پیدا می‏کند. توبه آداب خاصی دارد که باید آن را از مستحبات توبه دانست که عبارتند از:

1- سه روز روزه گرفتن
امام صادق(علیه السلام ) می‏فرماید: توبه نصوح که خداوند به آن امر فرموده، روزه گرفتن روز چهارشنبه و پنج‏شنبه و جمعه است. (1)
2- غسل توبه
پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می‏فرماید: بنده‏ ای نیست که گناهی کند (هر چه و هر اندازه که باشد) سپس پشیمان شود و توبه کند مگر این که خداوند به مغفرت و آمرزش به او نظر کند، سپس پیامبر به شخصی که می‏خواست توبه کند فرمود: «برخیز و غسل کن و برای خدا سجده نما». (2)
3- خواندن دو یا چهار رکعت نماز
امام صادق (علیه السلام) می‏فرماید: «هر بنده‏ ای که گناهی کرد، پس برخیزد و طهارت کند (وضو بگیرد) و دو رکعت نماز بخواند و از خداوند طلب آمرزش نماید، بر خدا است که توبه‏ اش را بپذیرد، چون خود فرموده ‏است: هر کس کار زشتی کند یا به خودش ستم نماید، پس استغفار کند، خدا را آمرزنده و مهربان می‏یابد». (3)
در روز یکشنبه ماه ذی القعده رسول‏ خدا(صلی الله علیه و آله) به یارانش فرمود: کیست که بخواهد توبه کند؟ گفتند: همه می‏خواهیم توبه کنیم، حضرت فرمود: غسل کنید و وضو بگیرید و چهار رکعت نماز بخوانید. در هر رکعت پس از حمد، سوره قل هو الله را سه مرتبه و قل اعوذ برب الناس و قل اعوذ برب الفلق را یک مرتبه بخوانید، پس هفتاد مرتبه استغفار کنید و آخرش بگویید:
لا حول و لا قوه الا باالله العلی العظیم، نیز این دعا را بخوانید: یا عَزِیزُ، یا غَفّارُ، اغْفِرلی ذُنُوبِی وَ ذُنُوبَ جَمِیعِ الْمُؤْمِنینَ وَ الْمُؤْمِناتِ فانه لا یغْفِرُ الذُّنُوبَ اًّلاّ أنْتَ ؛ هر کس از امت من این عمل را به‏ جا آورد، از آسمان ندا می‏شود که توبه‏ات پذیرفته و گناهانت آمرزیده شد.
اصحاب گفتند: اگر کسی این عمل را در غیر این ماه به ‏جا آورد، چگونه است؟ حضرت فرمود: مثل همان است که بیان کردم. این کلمات را جبرئیل در شب معراج به من یاد داد. (4)
5- استغفار (درخواست بخشش)
قرآن مجید می‏فرماید: «وَ یا قَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکمْ ثُمَّ تُوبُوا اِلَیهِ؛ ای قوم، از خدا آمرزش بخواهید، سپس به سوی او توبه کنید». (5)
5- دعاهای توبه
مناسب است کسی که می‏خواهد توبه کند، دعاهای توبه‏ ای را که از ائمه معصومین وارد شده‏ است، به ویژه دعاهای صحیفه سجادیه، مخصوصاً دعای 31 و یا مناجات خمسْ عشر، به‏ خصوص مناجات تائبین را بخواند.

پی نوشت:
1. محمد بن الحسن الحر العاملی، وسائل الشیعه، مؤسسه آل البیت، قم، 1409 ه. ق، ج 11، ص 362.
2. المحدث النوری، مستدرك الوسائل، مؤسسه آل البیت، قم، 1408 ه. ق، ج 2، ص 513.
3. وسائل الشیعه، ج 11، ص 363.
4. سید بن طاووس، الاقبال، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1367 ه ش، ص 308.
5. هود (11) آیه 3 و 52 و 90.

برگرفته از: تبیان

لطفا برای اطلاع از آخرین سوالات سایت، عضو خبرنامه شیعه سِی شوید.

سوالات مشابه

0 امتیاز
1 پاسخ 690 بازدید

لطفا برای اطلاع از آخرین سوالات سایت، عضو خبرنامه شیعه سِی شوید.

پخش زنده تصاویر اماکن مذهبی

با توجه به طرح سوالات و شبهات فراوان، در صورتی که مطالب طرح شده را برای خود مضر تشخیص دادید، از مطالعه آنها بپرهیزید.
توجه: محتوای سامانه پرسش و پاسخ توسط کاربران ایجاد می گردد. لطفا در صورت مشاهده محتوای نامناسب، آن را گزارش کنید.

427 سوال

574 پاسخ

79 دیدگاه

54 کاربر

فعال‌ترین کاربران
این ماه:
    Gute Mathe-Fragen - Bestes Mathe-Forum

    آخرین ثبت نام کنندگان

    • 12qjji (امتیاز 55 ) زمان ثبت نام Aug 11, 2019

    • Zahab (امتیاز 55 ) زمان ثبت نام Jul 28, 2019

    • Ayaan Meezan (امتیاز 55 ) زمان ثبت نام May 23, 2019

    • Alibaghbanbashi (امتیاز 55 ) زمان ثبت نام May 03, 2019

    • mahsa (امتیاز 55 ) زمان ثبت نام Aug 12, 2018

    عنوان های کاربری اخیر

    پرسش جالب
    - العبد -
    پرسش جالب
    - العبد -
    پرسش محبوب
    - العبد -
    پرسش محبوب
    - العبد -
    تاییدشده
    - mahsa -

     کانال گپ شیعه سِیکانال بله شیعه سِیکانال بیسفون پلاس شیعه سِیکانال ایتای شیعه سِیکانال آی گپ شیعه سِیکانال ویسپی شیعه سِیکانال سروش شیعه سِی

    شیعه سِی را دنبال کنید...

    صفحه ارتباط با ماآخرین سوالات پرسیده شدهصفحه گوگل پلاس شیعه سِیبخش پرسش های مرتبط با شیعه سِیصفحه فیسبوک شیعه سِیگروه لینکدین شیعه سِی صفحه توئیتر شیعه سِی کانال مذهبی تلگرام شیعه سِی اینستاگرام شیعه سِی
    عضویت در خبرنامه شیعه سِی

    حمایت مالی از شیعه سِی
    حمایت از شیعه سِی

    *۷۸۸*۹۷*۳۸۳۰#

    پاسخگوی دینی | صفحه اصلی شیعه سِی | مرکز دانلود اسلامی | دایرکتوری اسلامی | خبرخوان مذهبی | کمپین عاشقان | پخش زنده | حمایت از شیعه سِی | ارتباط با ما
    در راستای توسعه فرهنگ گفتگوی دینی، استفاده از مطالب این سایت با ذکر منبع، آزاد (بلامانع) است.

    ✘ بستن کانال های مذهبی شیعه سِی
    ...